Sunday, June 29, 2008

ಅಪೂರ್ವ ಸ್ವರಸಾಧಕ ಪಂ. ಪರಮೇಶ್ವರ ಹೆಗಡೆ

‘ಅಡ್ಡ ಮಾರಿ ಹಾಕಿ ಹಾಡ್ತಾರ್‍ ಏನ...? ಗದ್ದ ಹಿಡಿದು ಕುತ್ತಿಗೆ ನೇರ ಮಾಡಿ, ‘ಹೂಂ ಇನ್ನ ಹಾಡ’ ಗುರುಗಳು ಹಾಡಲು ಅಪ್ಪಣೆ ನೀಡಿದರು. ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ಗುರುಗಳ ಕಛೇರಿಯಲ್ಲಿ ಹುಚ್ಚು ಧೈರ್ಯ ಮಾಡಿ ಸ್ವರ ಹಚ್ಚಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದ ಇಪ್ಪತ್ತರ ಹರೆಯದ ಯುವಕ. ಆದರೆ ‘ ಪ್ರಥಮ ಚುಂಬನಂ ದಂತ ಭಗ್ನಂ’ ಎಂಬಂತೆ ಕಂಗಾಲಾಗಿಬಿಟ್ಟ. ಗುರುಗಳ ಸ್ವಭಾವವನ್ನರಿಯದ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಯುವಕನಿಗೆ ಶಿವಮೊಗ್ಗದ ಸಾವಿರಾರು ಜನರೆದುರು ಅವಮಾನವಾದಂತಾಯಿತು.

ನಂತರ ತನ್ನಿಂದ ಏನೋ ಅಪರಾಧವಾಗಿದೆ ಎಂದು ರೂಮಿನ ಒಂದು ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿ ತಲೆ ಕೆಳಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಸುಮಾರು ಹೊತ್ತು ಕುಳಿತ. ನಂತರ ಆತ ತಲೆ ಎತ್ತಿದಾಗ ಕಂಡದ್ದು ಗುರುಗಳು! ‘ಭೇಷ್‌ ಹಾಡ್ತೀ ನೀನು. ಛಲೋ ಹಾಡಬೇಕಂದ್ರ ಛಲೋ ತಿನಬೇಕಲೇ..’ ಎಂದು ತಮಗೆ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ಹಣ್ಣು ಹಂಪಲಗಳನ್ನು ಒತ್ತಾಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ತಿನ್ನಿಸಿ ಹಾಲು ಬಿಸಿ ಮಾಡಿ ಕುಡಿಯಲು ಕೊಟ್ಟರು. ತರುಣನಿಗೆ ವಿಚಿತ್ರ ಅನುಭವ! ‘ಗುರುಗಳು ಬಹಳ ಒರಟು ಸ್ವಭಾವದವರು. ಇನ್ನು ಇವರ ಹತ್ತಿರ ಕಲಿಯುವುದು ಅಸಾಧ್ಯದ ಮಾತು’ ಎಂದು ಕೈಹೊತ್ತು ಕುಳಿತಿದ್ದವನಿಗೆ ಅವರ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖದ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು.

ಈ ಯುವಕನೇ ಇಂದು ಇಡೀ ದೇಶವೇ ತನ್ನತ್ತ ತಿರುಗಿ ನೋಡುವ ಹಾಗೆ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಛಾಪನ್ನು ಮೂಡಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ ಗುರು ಪದ್ಮವಿಭೂಷಣ ಡಾ. ಬಸವರಾಜ ರಾಜಗುರು ಅವರ ಸಂಗೀತ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವಲ್ಲಿಯೂ. ಹೌದು ಅವರೇ ಪಂ. ಪರಮೇಶ್ವರ ಹೆಗಡೆ.

ಹೆಗಡೆ ಅವರು ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಹಿಲ್ಲೆಯ ಹೊನ್ನಾವರ ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಕಲ್‌ಭಾಗ್‌ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯವರು. ಸಧ್ಯ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯೂರಿದ್ದಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತದ ಕಂಪನ್ನು ಹರಡುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ತಂಬೂರಿ ನೋಡಿದರೇನೇ ಅಪಹಾಸ್ಯದಿಂದ ನೋಡುವ ಕಾಲ ಅದಾಗಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎಸ್‌. ಎಂ‌. ಭಟ್‌ ಅವರಲ್ಲಿ ಶಿಷ್ಯತ್ವ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದವರು ಇವರು.
ನಂತರ ಧಾರವಾಡದ ಪಂ. ಚಂದ್ರಶೇಖರ್‍ ಪುರಾಣಿಕಮಠರ ಹತ್ತಿರ ಸಂಗೀತ ಅಭ್ಯಾಸ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಗೀತ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆಂದು ಸ್ವತಃ ಪುರಾಣಿಕಮಠರು ರಾಜಗುರು ಅವರ ಹತ್ತಿರ ಕಳುಹಿಸಿದರು.

‘ಧಾರವಾಡದಾಗ ರೂಂ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಇದ್ದೆ. ಬೆಳಗ್ಗೆ ರಿಯಾಝ್ ಮಾಡುವ ಹೊತ್ತಿನ್ಯಾಗ ರಾಜಗುರುಗಳು ಕರೀತಾ ಇದ್ರು. ನನಗೂ ಕಷ್ಟ ಕಾಲ. ಬೆಳಗ್ಗೆ ಧಾರವಾಡದ ಚಳಿ ಸಹಿಸುವಂಥಾ ಶಾಲ್‌, ಸ್ವೆಟರ್‍ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಬಿಸಿ ಬಿಸಿ ಕಾಫಿ ಕುಡದ ಹೋಗಬೇಕಂದ್ರೆ ದುಡ್ಡು ಇರ್ತಿರ್ಲಿಲ್ಲಾ. ಆಗ ರಾಜಗುರುಗಳೇ ಬಿಸಿ ಬಿಸಿ ಓವಲ್ಟಿನ್‌ ಮಾಡಿ ಕೊಡ್ತಿದ್ರು. ಆಮೇಲೆ ರಿಯಾಜ್‌ ಚಾಲೂ ಆಗ್ತಿತ್ತು’ ಎಂದು ಹೇಳುವಾಗ ರಾಜಗುರುಗಳು ಶಿಷ್ಯನ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟಿದ್ದ ಕಾಳಜಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ.

‘ ಹೇಳಿಕೊಟ್ಟಂಥ ಪಾಠ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ರಿಯಾಜ್‌ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಸ್ವರ ಹಚ್ಚಲು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಪರಂಪರಾಗತ ರಾಗಗಳಾದ ಭೀಂಪಲಾಸ್‌, ಭೂಪ್‌, ದುರ್ಗಾ ಮತ್ತು ಸಾರಂಗ ರಾಗಗಳಿಂದ ನನ್ನ ಪಾಠ ಆರಂಭವಾಗಲಿಲ್ಲ. ನನಗೆ ‘ಪೂರಿಯಾ ಕಲ್ಯಾಣ್‌’ ರಾಗವನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಶುರು ಮಾಡಿದ್ರು. ಹೀಗೆ ಪಾಠ ಸಾಗ್ತಾಯಿತ್ತು. ಊರಲ್ಲಿ ಏನೋ ತೊಂದರೆ ಎಂದು ತಂದೆ ಕರೆಸಿಕೊಂಡ್ರು. ಆಗ ಒಂದು ವರ್ಷ ಮನೆಗೆ ಬಂದೆ. ಗುರುಗಳು ಮೇಲಿಂದ ಮೇಲೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು ಕರೀತಾ ಇದ್ರು. ನನಗೆ ಗಾಡಿ ಚಾರ್ಜ್‌ ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಹೋಗುವುದೂ ಕಷ್ಟ. ತೀರಾ ಬಡತನ ಅಂತೇನಲ್ಲ. ಒಂಭತ್ತು ಜನ ಮಕ್ಕಳು ನಾವು. ಗದ್ದೆ, ತೋಟ ಎಲ್ಲಾ ಇದ್ದರೂ ಬೆಳೆ ಬಂದು ಹಣ ಬರಬೇಕು ಅಂದರೆ ತುಂಬಾ ನಿಧಾನವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ನನ್ನ ಸಂಗೀತದ ತುಡಿತ ನಮ್ಮ ತಂದೆಯವರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಗುರುಗಳಿಗೂ ನಿರಾಸೆ ಆಗ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗೆ ಸಾಗಿತ್ತು ನನ್ನ ಸಂಗೀತಾಭ್ಯಾಸ.....’ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ಜೀವನದ ದಿನಗಳನ್ನ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಹೆಗಡೆ.

‘ಧ್ವನಿ ಸಂಸ್ಕರಣ’ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಕೌಶಲ್ಯಯುತವಾಗಿ ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಹೆಗಡೆ ಅವರು ಸ್ವರ-ಲಯ ಶುದ್ಧಿ, ರಾಗವಿಸ್ತಾರ ಕ್ರಮ, ವಿಶಿಷ್ಟ ರೀತಿಯ ಲಯಕಾರಿ-ತಾನ್‌-ಸರಗಮ್‌-ಮುಖಡಾ ಇತ್ಯಾದಿ... ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಮೀರದೆ ತ್ರಿಸಪ್ತಕಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಧ್ವನಿ ಸಂಚರಿಸಿ ಬರುವಾಗ ಶ್ರಾವಣ ಸಂಜೆಯ ತುಂತುರು ಮಳೆಗೆ ಮುತ್ತಿನ ಎರಕ ಹೊಯ್ದದಂತಿರುತ್ತದೆ. ಠುಮ್ರಿ, ತರಾನಾ, ಭಜನ್‌, ಭಕ್ತಿಗೀತೆ ಮತ್ತು ವಚನಗಳು ಹೆಗಡೆಯವರ ಕಂಠದಿಂದ ಮನದುಂಬಿ ಬರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೇ ಕಿರಾಣಾ ಘರಾಣಾ ಮತ್ತು ಗ್ವಾಲಿಯರ್‍ ಘರಾಣಾ ಗಾಯನ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಇವರ ನಾದಮಾಧುರ್ಯ ಹಲವಾರು ಧ್ವನಿಸುರುಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿದೆ.

ಶಿಷ್ಯನಾದವನು ಹಾಡುಗಾರಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಸ್ವಂತಿಕೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಹೊಸ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ನೋಡುವುದನ್ನು ಕಲಿಯಬೇಕು ಎಂದು ಬಿಚ್ಚು ಮನದಿಂದ ನುಡಿಯುತ್ತಾರೆ ಹೆಗಡೆ. ತನ್ನೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಶಿಷ್ಯರನ್ನೂ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡು ಸಾಗುತ್ತಿರುವ ಹೆಗಡೆಯವರು ಸದಾ ಏನಾದರೂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ, ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ದಿನಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಥವರು ಸಿಗುವುದು ವಿರಳ.
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಲೆ ಎನ್ನುವುದುದು ಸೌಂದರ್ಯ ಹಾಗೂ ಸತ್ಯದ ಅನ್ವೇಷಣೆಯ ಒಂದು ಚೈತನ್ಯ. ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಬುದ್ಧಿಯ ಸೃಜನಾತ್ಮಕ ಕ್ರಿಯೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅದು ಮತ,ಪಂಥಗಳಿಂದ ದೂರ ಇರಲು ಇಚ್ಛಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೆನಪಾಗುತ್ತದೆ.

-ಶ್ರೀದೇವಿ ಕಳಸದ
(೫-೧೨-೨೦೦೪ರ ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟ)

Sunday, June 22, 2008

ಯುಗಳವಲ್ಲವೀ ಜುಗಲ್‌ಬಂದಿ

ತನ್ನ ಕಲಾಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡು, ಸಹಕಲಾವಿದನೊಂದಿಗೆ ಸಹಯೋಗ ಸಾಧಿಸಿ, ವೈಯಕ್ತಿಕ ಛಾಪನ್ನೂ ಮೂಡಿಸಲೆತ್ನಿಸುವ ಕ್ಲಿಷ್ಟತೆಗಳೇ ಜುಗಲ್‌ಬಂದಿಗಿರುವ ಮಿತಿಗಳೂ ಆಗುತ್ತವೆ. ಈ ಮಿತಿಗಳ ನಡೆವಿಯೇ ಜುಗಲ್‌ಬಂದಿ ಅರಳುತ್ತದೆ.

ಅಂದು ಸಂಜೆ ಸಾವಿರಾರು ಜನ, ಸಾವಿರಾರು ರೂಪಾಯಿ ವ್ಯಯಿಸಿ ಹಾಲ್ ಪೂರ್ತಿ ಜಮಾಯಿಸಿದ್ದರು.
‘ಇಬ್ಬರು ವಿದ್ವಾಂಸರ ಗಾಯನ ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆ ಮೇಲೆ ಕೇಳುವ ಸೌಭಾಗ್ಯ ದೊರೆಯಿತು ಮಹರಾಯಾ...’
‘ಏನೇ ಹೇಳು.. ಸಂಗೀತ ಅನುಭವಿಸಲು ಜುಗಲ್‌ಬಂದಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಅಡೆ-ತಡೆ ಎನ್ನಿಸುತ್ತೆ ಆದರೂ...’ ಹೀಗೆ ಅನುಭವಿ-ಅನನುಭವಿ ಶ್ರೋತೃಗಳ ‘ಸವಾಲ್-ಜವಾಬ್‌’ ವೇದಿಕೆ ಮೇಲಿನ ಜುಗಲ್‌ಬಂದಿಗಿಂತ ಮುಂಚೆಯೇ ಶುರುವಾಗಿತ್ತು...

ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನ ಪದ್ಧತಿ ಅಥವಾ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ವೇದಿಕೆಯಡಿ ಸಮಾನವಾಗಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವುದೇ ಜುಗಲ್‌ಬಂದಿ. ಸುಮಾರು ೪೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯಷ್ಟೇ ಚಾಲ್ತಿಗೆ ಬಂದ ಈ ಪದ್ಧತಿ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ನೃತ್ಯ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗೆ ಒಗ್ಗಿಕೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿತು.

‘ಹಿಂದೆ ಮನೆಗಳಲ್ಲೇ ಕಚೇರಿಗಳನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸುವ ಪದ್ಧತಿ ಇತ್ತು. ಕಚೇರಿ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಕಲಾವಿದರೆಲ್ಲ ಊಟ ಮಾಡಿ ವಿಶ್ರಮಿಸುವಾಗ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕಲಾ ಪ್ರಕಾರಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತ ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಚರ್ಚೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸಂಗತಿ, ಪ್ರಯೋಗಗಳೇ ಜುಗಲ್‌ಬಂದಿಗೆ ನಾಂದಿಯಾಗಿರಬಹುದು’ ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಉಭಯಗಾನ ವಿದುಷಿ ಶ್ಯಾಮಲಾ ಭಾವೆಯವರದು. ಆದರೆ ಈವರೆಗೂ ಜುಗಲ್‌ಬಂದಿಯ ಹುಟ್ಟಿನ ಬಗ್ಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಾಹಿತಿ ತಿಳಿದುಬಂದಿಲ್ಲ. ಈ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ನಡೆಯಬೇಕಿದೆ.

ಸಂಗೀತ, ಸ್ವಯಂ ಪರಿವರ್ತನ ಹಾಗೂ ಸ್ವಯಂ ನಿರ್ದೇಶನ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಆತ್ಮಚೈತನ್ಯ. ಆ ಆತ್ಮಚೈತನ್ಯ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕಲಾವಿದನಲ್ಲೂ ಅಂತರ್ಗತಗೊಂಡಿರುತ್ತದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ತನ್ನ ಕಲಾ ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಶೈಲಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವನ ಮನಸ್ಸೂ ಅದಕ್ಕೆ ಬದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ ಭಿನ್ನ ಭಿನ್ನ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಕಲಾ ಸಂಪ್ರದಾಯದೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದರೆ ಕಲಾವಿದನಿಗೆ ವಿಶಾಲ ಮನೋಭಾವವಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತೆಯೇ ಜುಗಲ್‌ಬಂದಿಯಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದರಿಬ್ಬರೂ ಒಂದೇ ತೆರನಾದ ಮನೋಭೂಮಿಕೆ ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅತ್ಯವಶ್ಯ. ಆಗ ಮಾತ್ರ ಜುಗಲ್‌ಬಂದಿಗೆ ನ್ಯಾಯ ಒದಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದ, ಆಯಾ ಪದ್ಧತಿಗಿರುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳನ್ನು ತನಗರಿವಿಲ್ಲದಂತೆಯೇ ಮೀರುವಂತಾಗಬಹುದು. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿ ‘ಶ್ರೋತೃದೇವೋಭವ’ ಎಂಬುದನ್ನು ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಕಲಾನಿವೇದನೆ ಮಾಡುವ ಮಹತ್ತರ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಕಲಾವಿದ ಹೊಂದಿರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಭಾವ ತಲ್ಲೀನತೆಯೇ ಸಂಗೀತದ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆ ಎಂದು ಸಾಗುವ ಕಲಾವಿದನಿಗೆ ಜುಗಲ್‌ಬಂದಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಿರಿ ಕಿರಿ ಎನಿಸಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದ ಜುಗಲ್‌ಬಂದಿ ನಡೆಸುವ ಕಲಾವಿದ ಈ ಭಾವ ತಲ್ಲೀನತೆಯಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕ ಕಲಾನಿವೇದನೆಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದುದು ಅನಿವಾರ್ಯ. ಇದು ಸುಲಭದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಸಿದ್ಧಿಸುವಂಥದಲ್ಲ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ‘ಜುಗಲ್‌ಬಂದಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸುವ ಕಲಾವಿದರು ಪರಸ್ಪರ ವಿದ್ವತ್‌, ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಗೌರವಿಸಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯ-ವೇದಿಕೆ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ಉದಾತ್ತ ಗುಣ ಹೊಂದಿರಬೇಕು’ ಎಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ವಿದ್ವಾಂಸ ಎಸ್‌. ಶಂಕರ್‌ ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಜುಗಲ್‌ಬಂದಿ ನಡೆಸುವಾಗ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರಾಗವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾದರಪಡಿಸುವಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದ ವಿಫಲನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಎರಡು ಪದ್ಧತಿಗಳ ಆಯಾಮ ಬೇರೆ ಬೇರೆಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಕಲಾವಿದರ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಕಡಿವಾಣ ಬಿದ್ದು ಮಿತಿಗಳುಂಟಾಗಬಹುದು. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಬಹುತೇಕ ಕಲಾವಿದರು ಎರಡೂ ಪದ್ಧತಿ (ಕರ್ನಾಟಕ-ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ)ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಕೆಯಿರುವ ಕಲ್ಯಾಣಿ, ದರ್ಬಾರಿ, ಪೂರಿಯಾ, ಕಲ್ಯಾಣ್‌, ಮಾಲಕಂಸ, ಜೋಗಿಯಾ, ಜೈಜೈವಂತಿ, ತೋಡಿ, ಪೂರ್ವಿ, ಇತ್ಯಾದಿ ರಾಗಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ತಾಳಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತ ಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೀಗಾದಾಗಲೂ ಜುಗಲ್‌ಬಂದಿ ನಡೆಸುವಾಗ ಕಲಾವಿದರ ಮೇಲೆ ಪರಸ್ಪರರ ಶೈಲಿ ಸಹಜವಾಗಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ‘ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಸಂಗೀತಗಾರರ ಪ್ರಭಾವ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ಕಲಾವಿದರ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ’ ಎನ್ನುವುದು ವಿದ್ವಾನ್‌ ಆನೂರು ಅನಂತಕೃಷ್ಣ ಶರ್ಮ ಅವರ ಅನುಭವದ ನುಡಿ.

ಕಲಾವಿದನಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಮನಸ್ಸು, ರಿಯಾಜ್‌ನೊಂದಿಗೆ ತನ್ನತನವನ್ನು ಕೊನೆವರೆಗೂ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಜಾಣ್ಮೆ ತೀರಾ ಅವಶ್ಯ. ಈ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಜುಗಲ್‌ಬಂದಿ ತಯಾರಾಗಿ ತಿಂಗಳುಗಟ್ಟಲೆ ಸಮಯ ವ್ಯಯಿಸಿರುವುದಾಗಿ, ಹಲವಾರು ಜುಗಲ್‌ಬಂದಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ನಡೆಸಿಕೊಟ್ಟ ಕರ್ನಾಟಕ ಸಂಗೀತ ವಿದುಷಿ ನಾಗಮಣಿ ಶ್ರೀನಾಥ್‌ ಹಾಗೂ ಶ್ಯಾಮಲಾ ಭಾವೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇಬ್ಬರೂ ಕಲಾವಿದರ ಮನೋಭೂಮಿಕೆ ಒಂದೇಯಾಗಿದ್ದಾಗ ಗ್ರೀನ್‌ರೂಂ ಪ್ರಾಕ್ಟೀಸ್‌ ಸಾಕು’ ಎಂಬುದು ಪಂ. ನಾಗರಾಜ್‌ ಹವಾಲ್ದಾರ್‌ ಅವರ ಅಂಬೋಣ.

ಜುಗಲ್‌ಬಂದಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಬೇಕಾದರೆ ತಮ್ಮ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಮೀರಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಚಾರವಾಗಿ ಕಲಾವಿದರ ನಡುವೆ ಸ್ವಾರ್ಥ ಇರುವಷ್ಟೇ ಸಹಯೋಗವೂ ಇರಬೇಕು. ಹಲವಾರು ಕಲಾವಿದರೊಂದಿಗೆ ಜುಗಲ್‌ಬಂದಿ ನಡೆಸಿರುವ ಭಾನ್ಸುರಿ ಕಲಾವಿದ ಪ್ರವೀಣ್‌ ಗೋಡ್ಖಿಂಡಿ ಹೇಳುವಂತೆ, ‘ಜುಗಲ್‌ಬಂದಿ ನಡೆಸುವವರು ಭಾರತೀಯ ಸಂಗೀತವನ್ನು ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಬೇಕೆನ್ನುವ ಹಂಬಲದಿಂದ ವೇದಿಕೆ ಏರಬೇಕು. ಜಾಣ್ಮೆಯಿಂದ ನಮ್ಮ ನಮ್ಮ ಸಂಪ್ರದಾಯಕ್ಕೆ ಅಡೆ-ತಡೆಯಾಗದಂತೆ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸಬೇಕು. ಜೊತೆಗೆ ಕಲ್ಪನಾ ಚಾತುರ್ಯದಿಂದ ಸ್ವರವಿಸ್ತಾರ, ಲಯಕಾರಿ, ತಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಮಾಡುವಾಗ ಜೊತೆಗಿರುವ ವಾದ್ಯಪ್ರಕಾರ ಮತ್ತು ಅದರ ಮಿತಿಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸಬೇಕು. ಆಗೊಮ್ಮೆ ಈಗೊಮ್ಮೆ ನಡೆಸುವ ಜುಗಲ್‌ಬಂದಿ ಆರೋಗ್ಯಪೂರ್ಣವೂ ಆಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಹವ್ಯಾಸ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ನಮ್ಮ ಶೈಲಿ ಮರೆಯಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳೂ ಇಲ್ಲದಿಲ್ಲ’. ಹಿಂದೂಸ್ತಾನಿ ಗಾಯಕ ಪಂ. ಪರಮೇಶ್ವರ ಹೆಗಡೆಯವರೂ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಜುಗಲ್‌ಬಂದಿ ಈಗಲೂ ಪ್ರಯೋಗ ಹಂತದಲ್ಲಿದೆ. ‘ಜುಗಲ್‌ಬಂದಿಯಲ್ಲಿ ಕಲಾವಿದನಾದವನು ಏಕಾಗ್ರತೆ ಸಾಧಿಸಲಿಕ್ಕಾಗದು. ಮೊದಲನೇ ಸಲ ಪಂ. ವಿಶ್ವಮೋಹನ್‌ ಭಟ್‌ರೊಂದಿಗೆ ಜುಗಲ್‌ಬಂದಿ ನಡೆಸಿದಾಗ ನನಗೆ ಅಷ್ಟೊಂದು ತೃಪ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಗಾಯನ ಹಾಗೂ ವಾದನ ಜುಗಲ್‌ಬಂದಿ ನಡೆಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾದರೂ ಎರಡನೇ ಬಾರಿ ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ತುಂಬಾ ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡೆ. ಆಗ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಜುಗಲ್‌ಬಂದಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೆಚ್ಚು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡರೆ ನಮ್ಮ ಶೈಲಿಗೆ ವ್ಯತ್ಯಯವಾಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯುಂಟು’ ಎಂದೂ ತಮ್ಮ ಅನುಭವದ ಮಾತನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ಅವರು.

ಈ ಶೈಲಿ, ಸಂಪ್ರದಾಯ, ಸಮಕಾಲೀನ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಕಲಾವಿದ ಮತ್ತು ಶ್ರೋತೃಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ಕಲಾಸಂವಾದ ಜುಗಲ್‌ಬಂದಿಯಲ್ಲಿ ಸೀಮಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಕಲೆ-ಕಲಾವಿದನ ನಡುವಿನ ಆತ್ಮಸಂವಾದ ಕ್ರಮೇಣ ಕರಗುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕಲೆ ಎರಡು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಒಂದು ಆತ್ಮತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ, ಇನ್ನೊಂದು ರಂಜನೆಗಾಗಿ. ನಿಜವಾದ ಕಲಾವಿದ ಆತ್ಮತೃಪ್ತಿಗಾಗಿ ಕಲಾಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೊಳಿಸುತ್ತಾನಾದರೂ ಕಲಾಸಕ್ತರ ಮನ ತಣಿಸುವುದು ಕಲಾವಿದನ ಕರ್ತವ್ಯಗಳಲ್ಲೊಂದು.

ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲಾವಿದರು ಜುಗಲ್‌ಬಂದಿ ಪ್ರಯೋಗ ಕುರಿತು ವಿಭಿನ್ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದರೂ ಅದು ಅವರ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ನೆಲೆಯಿಂದ ಮೂಡಿಬಂದದ್ದು. ಜುಗಲ್‌ಬಂದಿ ನಡೆಸುವ ಕಲಾವಿದರು ಒಂದೇ ಆತ್ಮ-ದೇಹವೆಂಬಂತೆ ತಮ್ಮ ಕಲೆಯನ್ನು ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಆಗ ಮಾತ್ರ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಹೊರಬಂದ ಇಂಥ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಜನ ಮೆಚ್ಚಿಯಾರು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಕ್ಸೊಫೋನ್‌ವಾದಕ ಕದ್ರಿ ಗೋಪಾಲನಾಥ್‌ ಅವರ ‘ಸಮಾನ್‌ ವಿದ್ವತ್‌ ಹೊಂದಿದ ಕಲಾವಿದರಾಗಿದ್ದಾಗ ಜುಗಲ್‌ಬಂದಿಗೆ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆ ಒದಗುತ್ತದೆ’ ಎನ್ನುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಅರ್ಥಗಳನ್ನು ಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೇಳುಗರಿಗೆ ನಾದಸೌಖ್ಯ ನೀಡುವುದೇ ಸಂಗೀತದ ಧರ್ಮವೆಂಬುದನ್ನು ಎಲ್ಲ ಕಲಾವಿದರು ಮನಗಾಣಬೇಕೆಂಬುದು ಸ್ವರಶಃ ಸತ್ಯ.

-ಶ್ರೀದೇವಿ ಕಳಸದ
(೨೦೦೫ರ ವಿಜಯ ಕರ್ನಾಟಕದ ಸಾಪ್ತಾಹಿಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟ)

Thursday, June 12, 2008

ಕಾಫಿ ಹುಡುಗಿ


`ಮೇಡಮ್ ಕಾಫಿ...'ನಾನು ಕಾಫಿ ಕುಡಿಯಲ್ಲ ಅಂತಾ ಗೊತ್ತಿಲ್ವಾ ಇವ್ಳಿಗೆ...? ಮತ್ತೆ ಮರುದಿನ 'ಮೇಡಮ್ ಕಾಫಿ ನಾ, ಟೀನಾ?'ಛೆ. ಇವ್ಳಿಗೆ ಹೇಳ್ಬಿಡ್ಬೇಕು. ಕಾಫಿಗೂ ಟೀಗೂ ರಿಲೇಶನ್ ಕಟ್ ಆಗಿ ಎಷ್ಟೋಂದ್ ದಿನ ಆಯ್ತು, ಇನ್ಮೇಲೆ ನನ್ನನ್ನ ಕೇಳ್ಬೇಡ್ವೇ ಮಹರಾಯ್ತಿ ಅಂತಾ. ಹೀಗಂತಾ ಯೋಚಿಸ್ತಿರೋವಾಗ್ಲೇ, ನನ್ನ ಬೆರಳುಗಳೂ ಕೂಡ ಅವಳಿಗೇ ಸಪೋರ್ಟಾ? ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಪ್ಪಿನ ಹಿಡಿಕೆಯನ್ನ ಹಿಡಿದೇಬಿಟ್ಟಿದ್ವು !

ಟ್ರೇನಲ್ಲಿದ್ದ ಕಪ್ಪುಗಳತ್ತಲೇ ದೃಷ್ಟಿ ನೆಟ್ಟಿದ್ದಳು ಆ ಹುಡುಗಿ..... ಮುಗುಳುನಗೆಗೂ ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡದ ಉಬ್ಬು ಹಲ್ಲುಗಳು, ಅಷ್ಟೇನೂ ಉದ್ದವಲ್ಲದ ಮಾಟ ಮೂಗು. ದೃಷ್ಟಿಗೆ ದೃಷ್ಟಿ ಕೊಡದೆ, ನಿಂತಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲದ ಕಂದುಕಣ್ಗುಡ್ಡೆಗಳು, ಬಾಗಿಯೂ ಬಾಗದಂಥ ಹುಬ್ಬುಗಳ ನಡುವೆ ಅದೆಂಥದ್ದೋ ಮಿಂಚಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ ಹಸಿರು ಬಿಂದಿ. ಶಿವಾಜಿನಗರ ಫುಟ್ ಪಾತಿನ ಪುಟ್ಟ ಜುಮುಕಿ, ಗುಂಗುರುಗೂದಲಿಗೂ ಕೆಂಪುಬಣ್ಣದ ಹೇರ್‍ಪಿನ್ನಿಗೂ ಆಗಾಗ ಜಗಳ ಹಚ್ಚುವ ಹುಡುಗಿಯ ಸಪೂರ ಎಳೆಬೆರಳುಗಳು. ಆ ಬೆರಳುಗಳ ಹಿಡಿದಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ರಿಸ್ಟ್‌ಗೆ ಒಂದೆರಡು ಕಾಶೀದಾರದ ಸುತ್ತು. ತೋರು ಬೆರಳಿಗೆ ಶಿಲುಬೆಯೊಂದಿಗೆ ಅಡ್ಡಡ್ಡಲಾಗಿ ಮಲಗಿದ್ದ ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತ. ತನ್ನ ಸೈಜಿನದಲ್ಲ ಈ ಚೂಡಿದಾರ್‍ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದ ಕುತ್ತಿಗೆ ಕೆಳಗಿನ ಮೂಳೆಗಳು, ಭುಜ ಬಿಟ್ಟು ಕೆಳಗಿಳಿದ ತೋಳುಗಳು...

ಹೆಸರೇನು ?ಎಂದೆ. 'ಅಮ್ಮು' ಆಂ?'ಅಮ್ಮು ಮೇರಿ...' ವಾವ್ ಅಮ್ಮು. ಅಮ್ಮು ಮೇರಿ ! ಮುದ್ದಾದ ಹೆಸರೋ, ನಾಚಿಕೆ ಸ್ವಭಾವವೋ ಅಂತೂ ಹುಡುಗಿ ಜೊತೆ ಕಾಫಿನೂ ಇಷ್ಟವಾಯ್ತು. ಕುಡಿದಷ್ಟೂ ಕಾಫಿ ರುಚಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋಯ್ತು. ಮನಸ್ನಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚೊತ್ತಾ ಹೋದ್ಲು ಅಮ್ಮು. ಬಿಟ್ಟುಹೋಗಿದ್ದ ಕಾಫಿ ರುಚಿ ಹಚ್ಚಿಸಿದ್ದ ಹುಡುಗಿ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿ ಬೆಳೀತಾ ಹೋಯ್ತು...

***

ಹೀಗೆ ಒಮ್ಮೆ ಕಾಫೀ ಕುಡೀತಾ ಎದುರಿಗಿರೋ ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಟವರಿನೊಳಗೆ ಮಿಂಚುಹುಳದಂತೆ ಅಲ್ಲೊಂದು ಇಲ್ಲೊಂದು ಮಿಣುಕುತ್ತಿದ್ದ ಟ್ಯೂಬ್ಲೈಟ್ ಕಡೆ ಗಮನ ಹೋಯ್ತು. ಶಿಫ್ಟ್ ಮುಗಿಯೋದಕ್ಕಿನ್ನೂ ಎರಡು ಗಂಟೆಯಿತ್ತು. ಇನ್ನೂ ಮೂರು ನಾಲ್ಕು ಗುಟುಕಿಗಾಗುವಷ್ಟು ಕಾಫಿ ಇತ್ತು. ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದ ಹಾಗೆ ಕೆಳಗಡೆ ಫ್ಲೋರ್‍ನಲ್ಲಿರೋ ಕಾಫಿ ಮಶೀನ್ ನೆನಪಾಯ್ತು. ಅದುವರೆಗೂ ಮರೆತುಹೋಗಿದ್ದ ಆ ಮಶೀನನ್ನು ಮತ್ತೆ ನೆನಪಿಸಿದ್ದು ಅಮ್ಮುನ ಕಾಫಿಯೇ...

ಒಂದು ವರ್ಷದ ಹಿಂದೆ ಈ ಆಫೀಸ್ ಸೇರಿದಾಗಿನಿಂದ ಕಾಫಿ ಮಶೀನ್ ಆಕರ್ಷಣೆಯೋ ಏನೋ, ಅದುವರೆಗೂ ಕಾಫಿಗೆ ಮನಸೋಲದ ನಾಲಗೆಗೂ ಆ ಯಂತ್ರಕ್ಕೂ ಪಕ್ಕಾ ದೋಸ್ತಿ ಶುರುವಾಗ್ಬಿಟ್ತು. ಗಂಟೆಗೊಮ್ಮೆ ನನಗರಿವಿಲ್ಲದೇ ಆ ಯಂತ್ರದತ್ತಲೇ ನನ್ನ ಕಾಲುಗಳು ತಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೈಗಳೂ ಅದಕ್ಕೇ ಸಾಥ್ ಕೊಡೋದೇ? ಹೀಗೇ ಒಂದಿಷ್ಟು ಸಾಗಿದವು ಕಾಫಿ ದಿನಗಳು. ಆದ್ರೆ ಅದೊಂದ್ ದಿನ ಮಶೀನಿನ ಮೂತಿಯಿಂದ ಹೊಸ ಅತಿಥಿಗಳ್ಯಾರೋ ಇಣುಕಿದಂಗಾಯ್ತು. ಯಾರದು? ಕಿರಿದುಗೊಂಡವು ಕಣ್ಣುಗಳು. ಆಕಾರ ಕಳೆದುಕೊಂಡವು ಹುಬ್ಬುಗಳು. ನಾವಿದೋ ಇದೋ ಸನ್ನದ್ಧ ಎಂದು ಅರಳಿದವು ಮೂಗಿನ ಹೊರಳೆಗಳು... ಹಾಗೇ ಯಂತ್ರದ ಮೂತಿಗೆ ನನ್ನ ಮೂತಿ ಒಯ್ದೆ. refilling ಅಂತ ಯಂತ್ರ ತೋರಿಸ್ತಾ ಇದ್ರೆ, ಅದರ ಮುಂದೆ ಯಾರೋ ಒಂದಿಬ್ರು, ಚಿಕಣಿ ಅಡಿಕೆ ಹೋಳಿನ ಗಾತ್ರದವ್ರು ಕುಡಿ ಮೀಸೆ ಆಡಿಸುತ್ತ ಅತ್ತಿಂದಿತ್ತ, ಇತ್ತಿಂದಿತ್ತ ಸುಳಿದಂತಾಯ್ತು. ಚಿಟ್ಟನೆ ಚೀರಿ, ಕಪ್ ಕೆಳಗೆ ಬಿಟ್ಟೆ. ಬಿದ್ದ ಕಪ್ಪಿನ ಸದ್ದಿಗೋ ಏನೋ ಯಂತ್ರದ ಸಂದಿಯಿಂದ ಮತ್ತೆ ಎರಡು ಜೊತೆ ಮೀಸೆಗಳು ಕಂಡವು. ಅವು ಸ್ವಲ್ಪ ದೊಡ್ಡ ಸೈಜಿನವು. ಕಣ್ಬಿಟ್ಟು ನೋಡುವಷ್ಟರಲ್ಲೇ 'ವಿಶೇಷ' ಪರಿಮಳದೊಡನೆ ಚಲಿಸಿ ಮಾಯವಾದವು.

ಏಳೆಂಟು ತಿಂಗಳು ಕುಡಿದ ಕಾಫಿನೆಲ್ಲ ಸೇರಿಸಿ, ವಾಪಸ್ ಬಚ್ಚಲಿಗೆ ಧಾರೆ ಎರೆಯಲೇ ಅಂತ ಒಂದು ಕ್ಷಣ ಅನ್ನಿಸಿದ್ದಂತೂ ಜಿರಳೆ ಸಂಸಾರದಾಣೆಗೂ ಸತ್ಯ. ಮಾರನೇ ದಿನದಿಂದ ಹೆಚ್ಚೂ ಕಡಿಮೆ ಒಂದು ತಿಂಗಳವರೆಗೂ ಮೆಂಟೇನೆನ್ಸ್ ಹುಡುಗ್ರು, 'ಮೇಡಮ್ ಮಶೀನ್ ಕ್ಲೀನ್ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ ಕಾಫಿ ಕುಡೀರಿ ಕುಡೀರಿ' ಅಂತ ಹೇಳಿದ್ರೂ ಊಃಹುಂ... ಮಶಿನ್ ಕಾಫಿಗೊಂದು ದೊಡ್ಡ ನಮಸ್ಕಾರ ಹಾಕಿಯೇ ಬಿಟ್ಟೆ. ಅದ್ಯಾಕೋ ಕಾಫಿಗೆ ಕೋಕ್ ಕೊಟ್ಟ ಮೇಲೂ ಆ ಯಂತ್ರದತ್ತ ಕಣ್ಹಾಯಿಸೋದು ಮಾತ್ರ ನಿಲ್ಲಲೇ ಇಲ್ಲ. ಜಿರಳೆ ಸಂಸಾರದ ಮೇಂಬರ್ಸ್‌ ಯಾರಾದ್ರೂ ಕಾಣ್ತಾರಾ ಅಂತ ಇಣುಕಿ ಹಾಕುವ ಕೆಟ್ಟ ಕುತೂಹಲ ಹಾಗೇ ಉಳಿದುಕೊಂಡ್ತು. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಆಫೀಸ್ ಸೆಕೆಂಡ್ ಫ್ಲೋರಿಗೆ ಶಿಫ್ಟ್ ಆಗುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕಾಫಿ ರಗಳೆಯೂ ಮತ್ತು ಜಿರಳೆ ಸಂಸಾರದ ಕಥೆಯೆಲ್ಲ ಮರೆತಂತಾಗಿತ್ತು.
ಹೊಸ ಆಫೀಸಿಗೆ ಹೊಸ ಮಶೀನೂ ಬಂದಾಗಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ ಅಮ್ಮು....! ಅಂಡರಪಾಸ್, ಫ್ಲೈಓವರ್‍ನ ಹಾವಳಿಗೆ ಬಿಲ್ಡಿಂಗು ಹಾಗೂ ಕಂಪೌಂಡನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಚರಿಸುವಂಥ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಗಾಡಿಗಳಿಗೀಗ. ದಿನವೂ ಟರ್ಫ್‌ ಕ್ಲಬ್ಬಿನಿಂದ ಆರ್‍ ಸಿ ಕಾಲೇಜಿನವರೆಗೆ ಫುಟ್ ಪಾತ್ ಡ್ರೈವ್ ಮಾಡೋವಷ್ಟೊತ್ತಿಗೆ ಅಮ್ಮು ಅಮ್ಮು ಅಂತ ಚಾಂಟಿಸುತ್ತಿರತ್ತೆ ನಾಲಗೆ. ಆಫೀಸಿಗೆ ಬಂದದ್ದೇ, ಟ್ರಾಫಿಕ್ಕಿನ ಟಾಪಿಕ್ ಓಪನ್ ಮಾಡಿ ಕೊಲೀಗ್ಸ್ ಜೊತೆ ಒಂದ್ಹತ್ತು ನಿಮಿಷ ಹರಟಿ ರಿಲ್ಯಾಕ್ಸ್ ಆಗೋದು ಡೈಲಿ ರೂಟಿನ್... 'ಗಂಡಸರಾದ ನಾವೇsss ಸಿನ್ಸಿಯರ್‍ ಆಗಿ ರೋಡ್ ಮೇಲೆ ಗಾಡಿ ಓಡಿಸ್ಕೊಂಡ್ ಬರ್ತೀವಿ. ಅಂಥದ್ರಲ್ಲಿ ನೀನು ಫುಟ್ಪಾತ್ ಮೇಲೆ ಗಾಡಿ ಓಡಸ್ತೀಯಾ?' ಅಂತಾನೋ... 'ಈವತ್ತು ಯಾವ ಕಾಂಪೌಂಡ್ ಮೇಲೆ ಗಾಡಿ ಹಾರಿಸಿದೆ ತಾಯಿsss?' ಅಂತಾನೋ ಒಂದಿಲ್ಲಾ ಒಂದು ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳು ತಮಾಶೆ ಮಾಡೋದು ರೂಢಿ.

ಬ್ಯಾಗಿಳಿಸಿ ಸಿಸ್ಟಮ್ ಆನ್ ಮಾಡೋಷ್ಟೊತ್ತಿಗೆ ಅಮ್ಮು ಹಾಜರ್ ವಿತ್ ಕಾಫಿ ಕಪ್‌! ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋಗಲ್ವಾ? ಏನ್ ಓದಿದ್ದು? ಅಂದೆ.

ಖಾಲಿಯಾದ ಕಾಫಿ ಕಪ್ಪುಗಳಿಗೋಸ್ಕರ ಅಕ್ಕ-ಪಕ್ಕದ ಟೇಬಲ್‌ಗಳತ್ತ ಕಣ್ಣು ಹಾಯಿಸುತ್ತ 'ಟೆಂತ್ ಆಗಿದೆ' ಅಂದಳು.

ಮನೆ? ಮೈಲಿ ಉದ್ದ ದೂರವಿದ್ದರೂ ಮಾರುದೂರವೇನೋ ಎಂಬಂತಿದ್ದ ಮಹಡಿ ಮಹಡಿ ಕಟ್ಟಡಗಳನ್ನು ದಿಟ್ಟಿಸುತ್ತ, 'ಕೋಲ್ಸ್ ಪಾರ್ಕ್‌' ಎಂದಳು.

ಖಾಲಿ ಕಪ್ಪುಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದಾಗ ಅದೇ ಆ ಗುಂಗುರುಗೂದಲಿನ ಮೋಟು ಜಡೆ ಅವಳ ಚಿಕ್ಕ ಸೊಂಟ ಸ್ಪರ್ಶಿಸಿಲು ಹವಣಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಮತ್ತೆ ಖಾಲಿಯಾದ ಕಪ್ಪುಗಳ ಹೊಟ್ಟೆ ತುಂಬಿಸಿ, ದಣಿದ ದೇಹಗಳಿಗೆ ಕಾಫಿ ಕೊಡಲು ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕಿದಳು ಆಕೆ. ಆ ಹೆಜ್ಜೆಗೆ ಜೊತೆಯಾದವು ಅವಳ ಗೆಜ್ಜೆಗಳು. ಆ ಗೆಜ್ಜೆಗೆ, ಹೆಜ್ಜೆಗೆ, ಬಳಕುವ ಜಡೆಯ ಸುತ್ತ ನೆಟ್ಟವು ಕೆಲವು ಜೊತೆ ಕಣ್ಣುಗಳು. ಆದ್ರೆ ಅದ್ಯಾಕೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಎರಡು-ಮೂರು ದಿನಗಳಿಂದ ಮುಗುಳುನಗೆಯಿಂದಲೇ ಉತ್ತರಿಸುವ ಹುಡುಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿಲ್ಲ. ಕಾಶೀದಾರ ಸುತ್ತಿ, ಏಸುಕ್ರಿಸ್ತನನ್ನ ಬೆರಳ ಮೇಲೆ ಮಲಗಿಸಿಕೊಂಡಾಕೆಯ ಕೈಗಳು 'ಕಾಫಿ, ಮೇಡಮ್...' ಎನ್ನುತ್ತಿಲ್ಲ. ಹೇರ್‍ಪಿನ್ನಿಗೂ ಕೂದಲಿಗೂ ಜಗಳ ಹಚ್ಚುವ ನೀಳಬೆರಳುಗಳು ಖಾಲಿಯಾದ ಕಪ್ಪನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಮರೆತೇಬಿಟ್ಟವೆ? ಹೀಗೆ ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಬಾರದ ಹುಡುಗಿಗಾಗಿ ಹುಡುಕುತ್ತಿರಬಹುದಲ್ಲ ಕೆಲವು ಜೊತೆ ಕಣ್ಣುಗಳೂ?

ಹೌದು. ಅಮ್ಮು ಈವತ್ತೂ ಬಂದಿಲ್ಲ. ಇನ್ನು ನಾಳೆ? ಬೇಡ ನಾಳೆಯೂ ಬರುವುದು ಬೇಡ. ಇನ್ನೆಂದಿಗೂ ಕಾಫಿ ಕಪ್ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಅವಳು ಮೇಡಮ್ ಎನ್ನುವುದು ಬೇಡವೇ ಬೇಡ. ಖಾಲಿ ಕಪ್ಪಿಗಾಗಿ ನೆಲನೋಡುತ್ತ ನಿಲ್ಲುವ ಆಕೆ ಇನ್ನುಮುಂದೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರದಿದ್ದರೆ ಒಳಿತು. ದಿನವೂ ಟೀನಾ? ಕಾಫೀನಾ ಅಂತ ಕಂಪಿಸುವ ಅವಳ ಸ್ವರ ಕಿವಿಗೆ ತಾಕದಿದ್ದರೆ ಒಳ್ಳೆಯದು. ಹೋಟೆಲ್ಲಿನಿಂದ ಬಗೆ-ಬಗೆಯ ತಿಂಡಿ ತರಿಸಿ ತಿನ್ನುವವರಿಂದ ದೂರ ಸರಿದು, ಕಿಟಕಿಯಿಲ್ಲದ, ಮುಸುರೆ ಡಬ್ಬದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ, ಒಡೆದ ಹಾಲಿನ ವಾಸನೆ, ಪುಟ್ಟ ಪುಟ್ಟ ಟೀಪುಡಿಯ ಚರಟದ ಚೀಲಗಳ ಮಧ್ಯೆ ದಿನವೂ ತಿಳಿ-ಸಾರು ತಿನ್ನುವ ಅವಳನ್ನು ನೋಡದೇ ಇರುವುದೇ ವಾಸಿ. ಎಲ್ಲರೂ ತಿಂದುಂಡ ತಟ್ಟೆ ತೊಳೆಯುವ ಅವಳ ಕೈಗಳು ನನ್ನ ಕಣ್ಣಿಂದ ಆದಷ್ಟು ಬೇಗ ಮಾಸಲಿ.... ಅರೆ! ದಿನವೂ ಅವಳಿಗಾಗಿ ಅವಳ ಕಾಫಿಗಾಗಿ ಹಂಬಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮನಸ್ಸು ಇಂದೇಕೆ ಹೀಗೆ?

ಹೌದು. ನೇರಾನೇರ ನೋಡುವದನ್ನು ಕಲಿಯಬೇಕಿದೆ ಅತ್ತಿತ್ತ ಚಲಿಸುವ ಅವಳ ಕಣ್ಣುಗಳು. ಮಾತನಾಡಿಸಿದರೆ ಸಣ್ಣಗೆ ಕಂಪಿಸುವ ಅವಳ ದೇಹ ನಡುಗುವ ಕೈಗಳು, ಗಟ್ಟಿಯಾಗಬೇಕು. ಬಿಗಿಹಿಡಿಯುವ ಉಸಿರು ನಿರಾಳವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಬೇಕು. ಜಡೆಯ ಹಿಂದೆ ಚೂಡಿಗೆ ಹಾಕಿದ ಪಿನ್ನಿನ ಸಹವಾಸ ಸಾಕಿನ್ನು. ಇಳಿಬಿದ್ದ ತೋಳಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದಬೇಕು ಆ ಭುಜಗಳು. ಮೋಟುಜಡೆ ಸೊಂಟ ತಾಗುವುದನ್ನು ನೋಡಲು ಹವಣಿಸುವ, ಗೆಜ್ಜೆ ದನಿಗೆ ಕಿವಿಯಾಗುವ ಕೆಲವು ಜೊತೆ ಮನಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುವ ನೋಟ ಅವಳದಾಗಬೇಕು. ಆ ಮನಸು, ಈ ಮನಸು, ಆ ಕಣ್ಣು, ಈ ಕಣ್ಣು, ಎಲ್ಲವುಗಳೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ಗಟ್ಟಿ ದನಿ, ಮನಸ್ಸು ಅವಳೊಂದಿಗಿರಲಿ.

ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕಾಫಿ ಹುಡುಗಿಯಾದಳೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಶಾಲೆಯ ಹತ್ತೂ ಮೆಟ್ಟಿಲೇರಿದ ಅವಳಿಗೆ ಕಾಲೇಜಿನ ಹನ್ನೊಂದನೆ ಮೆಟ್ಟಿಲು ಏರುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವೆ? ನಿರ್ಧಾರ ಅಮ್ಮುವಿನದೇ....

-ಶ್ರೀದೇವಿ ಕಳಸದ

also see http://www.kendasampige.com/article.php?id=829

Wednesday, June 4, 2008

ಎಸ್‌ಪಿಬಿ - ೬೨, ಬಾಲೂ ಸಾರ್‍‌ಗೊಂದು ಪತ್ರ

ಗಾನ ವಿದ್ಯಾ ಬಡೀ ಕಠಿಣ ಹೈ?

ಬಾಲೂ ಸರ್‍ ನನ್ನ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ನೀವಿಂದು ಉತ್ತರ ಹೇಳಲೇಬೇಕು. ಗದಗಿನ ಪುಟ್ಟರಾಜ ಗವಾಯಿಗಳು ರಚಿಸಿ, ಜೀವನಪುರಿ ರಾಗದಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಿದ ಈ ಬಂದಿಶ್ ನನಗೆ ಸುಮಾರು ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕಾಡುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಆ ಕಾಡುವಿಕೆಯಲ್ಲೇ ಹಲವಾರು ಪ್ರಶ್ನೆ, ಉತ್ತರ, ನೋವು, ಕುತೂಹಲ, ಆಶ್ಚರ್ಯ, ಅದ್ಭುತ ಹೀಗೆ ಏನೆಲ್ಲ ಮಿಳಿತಗೊಂಡಿವೆ...

***

ಎಲ್ಲಿಂದಲೋ ತೇಲಿ ಬಂದ ಒಂದು ರಾಗದ ಅಲೆ.... ದುಂಡು ಮಲ್ಲಿಗೆ ಮೊಗ್ಗು ಬಿಡಿಸುವಾಗ, ಅದರ ರಾಗವಿಸ್ತಾರದ್ದೇ ನೆನಪು... ಗಿರಗಿರನೆ ತಿರುಗುವ ಫ್ಯಾನಿನ ಏಕನಾದವನ್ನೋ, ದೂರದಿ ಕೇಳುವ ರೈಲಿನ ಕೂಗನ್ನೋ, ಗೋಧಿ ಬೀಸಿಕೊಂಡು ಬರಲು ಅಮ್ಮ ಕಳುಹಿಸಿದ ಗಿರಣಿ ಯಂತ್ರದ ಶಬ್ದದಲ್ಲೋ, ಅಪ್ಪನಿಗೆ ಕಿರಿಕಿರಿಯೆನಿಸಿದರೂ ಭಾನುವಾರದ ದೋಸೆಗಾಗಿ ಪಟ್ಟುಬಿಡದೇ ಒಂದೇ ಸಮನೆ ಸದ್ದು ಮಾಡುವ ಮಿಕ್ಸಿ ಶೃತಿಯೊಂದಿಗೋ..... ಕಾಡುವ ಆ ರಾಗದ ಅವರೋಹ ಆರೋಹವನ್ನು ಗುನುಗುನಿಸುವ ಖಯಾಲಿ. ಅದು ಹರಿಸುವ ಖುಷಿಯಲ್ಲೇ ಗುರುಗಳ ಮನೆಗೆ ಹೋದಾಗ, 'ಒಂದು ರಾಗವನ್ನ ಹತ್ತತ್ತು ವರ್ಷ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು ನಮ್ಮ ಗುರುಗಳು!' ಎಂದು ಆಲಾಪಿಸುವ ಅವರ ತತ್ವಕ್ಕೆ, ಮನದ ಮಾತು ಮೌನದಲ್ಲೇ ತಿಹಾಯಿ ಹೇಳತೊಡಗುತ್ತಿತ್ತು.


'ಅಪರಾತ್ರಿ ಎಬ್ಬಿಸಿ, ಮಾಲಕಂಸದ ಸಮಯವಲ್ಲವೇ ಇದು? ತಂಬೂರಿ ಶ್ರುತಿ ಮಾಡಿ ಎಂದು ಹೇಳುವ ನಮ್ಮ ಗುರುಗಳ ಲಹರಿಗಾಗಿ ನಾವು ಎಷ್ಟು ವರ್ಷ ಕಾಯ್ದಿಲ್ಲ? ಕೇವಲ ಒಂದು ರಾಗದ ಕಲಿಕೆಗಾಗಿ ಜಾಗರಣೆ ಮಾಡಿದ ರಾತ್ರಿಗಳೆಷ್ಟೋ!' ಎಂದು ಆಗಾಗ ಕವಳ ತುಂಬಿದ ಬಾಯಿಯಿಂದ ಗುರುಗಳು ತಾನಿಸಿದಾಗ, ಸಂಧ್ಯಾಸಮಯದ ಶೃಂಗಾರ ರಾಗ 'ಯಮನ್' ಮನದಲ್ಲಿ ನಲಿದಾಡುತ್ತಿದ್ದರೂ ಬೆಳಗಿನ ಭೈರವವನ್ನೇ ಗಂಭೀರವಾಗಿ ಹಾಡಲು ಮನಸ್ಸು ತಯಾರಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

***

'ಒಂದಲ್ಲ ಎರಡಲ್ಲ ಐದ್ಹತ್ತು ವರ್ಷ ಗುರುಗಳ ಬಟ್ಟೆ ಒಗೆದು, ಪಾತ್ರೆ ತೊಳೆದು, ಕಸ ಗುಡಿಸಿದ್ದಕ್ಕೇ ಇಂದು ಈ ಸ್ಥಾನ. ದಿನಗಟ್ಟಲೇ ಒಂಟಿಗಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತು ಗುರುಗಳಿಗೆ ಗೌರವ-ವಿನಯ ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದರ ಫಲವೇ ನಮ್ಮನ್ನಿವತ್ತು ಹೀಗೆ ಭದ್ರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿರುವುದು'. ಗುರುಗಳ ರಾಗವಿಸ್ತಾರ ಹೀಗೆ ಕ್ರಮಿಸುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅಷ್ಟು ದೂರದೂರಿನಿಂದ ಪ್ರಯಾಣಸಿದ ಕೇವಲ ಎಂಟ್ಹತ್ತು ವರ್ಷದ ಪುಟ್ಟ ಮನಸ್ಸಿನ ಗಂಟಲು ಆರಿ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರೂ 'ಒಂದು ಗ್ಲಾಸು ನೀರು ಬೇಕಿತ್ತು' ಎಂದು ಹೇಳಿದರೂ ಅದು ಮಂದ್ರಸಪ್ತಕದ ಕೆಳಗೆ ಜಾರಿ ಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು....

***

'ಇಪ್ಪತ್ತಿಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷ ಗುರು ಸೇವೆಗೈದು, ಗುರುಗಳ ಅಪ್ಪಣೆಯಾದಾಗಲೇ ವೇದಿಕೆಯೇರುವ ಅಪೂರ್ವ ಸಮಯ. ಆ ಒಂದೇ ಒಂದು ಘಳಿಗೆಗಾಗಿ ನಾವು ಮಾಡಿದ್ದು ಒಂದು ರೀತಿ ತಪಸ್ಸೇ ಸರಿ ' ಎಂದು ಆಗಾಗ ಷಡ್ಜ್ ದ ಮೇಲೆ ಓಂಕಾರ, ಹ್ರೀಂಕಾರ ನಾದ ಹೊಮ್ಮಿಸುವ ಗುರುವರ್ಯರ ಎದುರಿಗೆ, 'ನಿನ್ನೆ ಹಾಡಿದ ಭೈರವಿಯ ತರಾನಾಕ್ಕೆ ಸಾವಿರಾರು ಚಪ್ಪಾಳೆ ಗಿಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡದ್ದು ಹೇಳು ಹೇಳು....' ಎಂದು ಮನಸ್ಸು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರೂ ನಾಭಿಯಿಂದ ಹೊರಡುವ ಶಬ್ದ ಪುನಃ ಆಲ್ಲೇ ವಿರಮಿಸುತ್ತಿತ್ತು.


****

ಬಾಲು ಸರ್‍, ಅದ್ಯಾಕೋ ನನ್ನ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ಇದನ್ನೆಲ್ಲ ಈವತ್ತು ನಿಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳಬೇಕೆನ್ನಿಸಿತು. ಏಕೆಂದರೆ, ನೀವೂ ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಬಂದವರಲ್ಲವಾ? ಹೇಗೆ ಬೆಳೆದಿರಿ ಬಾಲು ಸರ್‌? ಇಂಥದನ್ನೆಲ್ಲ ಅನುಭವಿಸಿಯೂ, ಎಳೆಯರ ಮುಂದೆ ಅದ್ಹೇಗೆ ದೊಡ್ಡ ಗುರುವಾಗಿ ನಿಂತಿರಿ? ಯಾವ ವಿನಯ ನಿಮ್ಮ ದೊಡ್ಡ ಕಾಯದಲ್ಲಿ ಈ ಪರಿಯ ವಿನಯ ತುಂಬಿತು? ಅದ್ಹೇಗೆ ನೀವು ಎಳೆಯರ ತಲ್ಲಣವನ್ನು ಫ್ರೆಶ್‌ ಆಗಿ ಅನುಭವಿಸುತ್ತೀರಿ? ಅವರ ನೋವನ್ನು, ನಲಿವನ್ನು, ಪ್ರಯತ್ನ ಪಡುವ ಪರಿಯನ್ನು ಅದೆಂಥ ತೀವ್ರತೆಯಿಂದ ಆಸ್ವಾದಿಸುತ್ತೀರಿ? ಒಬ್ಬ ಗಾಯಕ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹಾಡುವುದರಿಂದ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾನಾ? ಅಥವಾ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಹಾಡುವವರನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಮೂಲಕವಾ? ನೀವೇ ಉತ್ತರಿಸಬೇಕು ಬಾಲು ಸರ್‌.
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ನಿಮ್ಮಿಂದ ಮಾತ್ರ ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿರುವುದಕ್ಕೆ ನಿಮ್ಮ ಅಪೂರ್ವ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವವೇ ಕಾರಣ...

-ಶ್ರೀದೇವಿ ಕಳಸದ

also see

http://kendasampige.com/article.php?id=798

Tuesday, June 3, 2008

ಕುಂಚ ಗೋಧೂಳಿ

ಹೊತ್ತದು ಗೋಧೂಳಿ
ಹುಡಿಮಣ್ಣು ಅಮರಿ
ಬಿಸಿಲ ಕೋಲ ಕರಗಿ,
ನವಿಲ ನಲಿವ ಸಮಯ

ಅದ್ಯಾವ ಗಳಿಗೆಯೋ
ಹಸಿ ಜಾರಿತು ಅರಿಶಿಣ
ಸವರಿದ ಚಂದನ...

ಕಣ್ಣಂಚಿಗಿಲ್ಲ ಮಿಂಚು
ತೀಡಿದರೂ
ಕಾಡಿಗೆ.
ತುಸ ಸಪ್ಪೆಯೇ ತುಟಿ
ಜೇನ ಸವರಿ
ಕೆಂಗುಲಾಬಿ
ಸೋಕಿಸಿದರೂ.

ತುಸು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತೇ?
ಎನ್ನುತ್ತ ಹಚ್ಚಿದ
ರಂಗೂ ತಂದಿಲ್ಲ
ಮೆರಗು ಕೆನ್ನೆಗೆ.
ಮುತ್ತಲ್ಲ, ಹವಳಲ್ಲ
ವಜ್ರದಾ ತುಣಕೊಂದ
ಗಿಣಿಮೂಗಿಗಿಟ್ಟರೂ
ಹೊಳಪಿಲ್ಲ ಅದಕೆ.
ಕಳೆಯಿಲ್ಲ ಮೊಗಕೆ.

ಅಲ್ಲೊಬ್ಬ ಬಂದ.
ಗುಬ್ಬಚ್ಚಿ ಗೂಡಿಗೂ
ಬಾವಲಿಗಳ ಜೋಕಾಲಿಗೂ
ಹದವಾಗಿತ್ತು ತಲೆ
ಹಿತವಾಗಿತ್ತು ಗಡ್ಡ.
ಅಂದೆಂದೋ ತೊಟ್ಟಿದ್ದ
ಅಂಗಿಗೂ, ಹೆಗಲಿಗಂಟಿದ ಚೀಲಕ್ಕೂ
ಬೇಸರಿಸಿತ್ತು ಅವನ ಸಂಗ.

ಅವಳ ನೋಡಿದ ಅವನಲ್ಲಿ
ಅದೆಂಥದ್ದೋ
'ಸಂಚಲನ'
ಒಣಗಿದ ಬಣ್ಣ
ಅಂಟಿದ ಕುಂಚಕೂ ಕೂಡ.
ಅವಳನೊಸಲಿಗಿಟ್ಟ ಬೊಟ್ಟ.
ಅವಳಿಗರಿವಿಲ್ಲದ, ಅವಳೊಳಗಿನ
ಹೆಣ್ತನ ದಟ್ಟ ದಿಟ್ಟ.
ಅದರೊಂದಿಗೆ ಹೊರಬಂದ
ಅವನಲ್ಲಿನ ಕಲೆಗಾರ...

-ಶ್ರೀದೇವಿ ಕಳಸದ

also see

http://www.kendasampige.com/article.php?id=783