Saturday, September 22, 2012

ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಮುಂದೆ ವಾಲ್‌ಮಾರ್ಟ್!

ಹೀಗಾಗಬಹುದೇನೋ ಎಂಬಂತಿದ್ದ ಅಳುಕು ಈಗ ನಿಜವಾಗತೊಡಗಿದೆ. ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೂ ಇನ್ಮುಂದೆ ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳ ಬರುತ್ತದೆ. ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು ಇನ್ಮುಂದೆ ಸರಕುಗಳ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೂ ಇಳಿಯಬಹುದು. ಗಲ್ಲಾಪೆಟ್ಟಿಗೆ ಮುಂದೆ ಇನ್ನು ಹೊಸ ಶೆಟ್ಟಿ ಬರುತ್ತಾನೆ.
ಏನಾಗಲಿದೆ ಭಾರತದ ನಾಲ್ಕು ಕೋಟಿ ಕಿರು ವರ್ತಕರ ಹಣೆಬರಹ?

ವಿವಾದಾತ್ಮಕ ನಿರ್ಧಾರ
ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿ (ಎಂಎನ್‌ಸಿ)ಗಳೂ ಇನ್ಮುಂದೆ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಶೇ.೫೧ರಷ್ಟು ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಬಹುದು ಎಂದು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿಯಾಯ್ತು. ಹಾಗಂತ ಕೇಂದ್ರ ಸಚಿವ ಸಂಪುಟ ಕಳೆದ ಶುಕ್ರವಾರ ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಮೂಲಕ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಕಳವಳ ಮೂಡಿಸಿದೆ. ಕಳೆದ ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಇಂಥದೊಂದು ಒಪ್ಪಿಗೆಗಾಗಿ ಕಾಯ್ದುಕೂತಿದ್ದ ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳಿಗರು ದೇಶದ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಆಕ್ರಮಿಸಲು ತುದಿಗಾಲ ಮೇಲೆ ನಿಂತಿದ್ದಾರೆ. 

ಎಂಥ ವಿಚಿತ್ರ ನೋಡಿ. ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಇಂಥದೊಂದು ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಬಂದಿದ್ದು ೨೦೦೨ರಲ್ಲಿ. ಆಗ ಬಿಜೆಪಿ ನೇತೃತ್ವದ ಎನ್‌ಡಿಎ ಸರ್ಕಾರ ಇಂಥದೊಂದು ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಮುಂದಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರತಿಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಕೂತಿದ್ದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಇದಕ್ಕೆ ತೀವ್ರ ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿತ್ತು. ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆ ಕ್ರಮವನ್ನು ‘ದೇಶ ವಿರೋಧಿ ಕ್ರಮ’ ಎಂದು ಜರೆದಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ಎಡ ಪಕ್ಷಗಳೂ ಧ್ವನಿಗೂಡಿಸಿದಾಗ ದೊಡ್ಡ ವಿರೋಧ ಉಂಟಾಗಿ ಎನ್‌ಡಿಎ ಸರ್ಕಾರ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿದಿತ್ತು. 

ಕೇವಲ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಚಕ್ರ ಒಂದು ಸುತ್ತು ತಿರುಗಿದೆ. ಅವತ್ತು ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸೇ, ತನ್ನ ನೇತೃತ್ವದ ಯುಪಿಎ ಸರ್ಕಾರದ ಮೂಲಕ ಚಿಲ್ಲರೆ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ವಿದೇಶಿ ಬಂಡವಾಳ ಹರಿಸಲು ಅನುಮತಿ ನೀಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರಸ್ತಾಪಕ್ಕೆ ತಂದೆಯಾಗಿದ್ದ ಬಿಜೆಪಿ ನೇತೃತ್ವದ ಎನ್‌ಡಿಎ ಇವತ್ತು ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಮಮತಾ ದೀದಿ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಸಮಾಜವಾದಿ ಪಕ್ಷದ ಮುಲಾಯಂ ಸಿಂಗ್ ಹಾಗೂ ಎಡಪಕ್ಷಗಳು ವಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಬಂದ್ ನಡೆಸಲೂ ಕರೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವತ್ತು ಅಪಥ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಸ್ತಾಪ ಇವತ್ತು ಹೇಗೆ ಪಥ್ಯವಾಯ್ತು? ಅವತ್ತು ಬೆಂಬಲಿಸಿದವರಿಗೆ ಇವತ್ತೇಕೆ ಅದು ಅಪಥ್ಯವಾಯ್ತು? ಅದು ರಾಜಕೀಯ. ಅದಿರೋದೇ ಹಾಗೆ. ಆದರೆ, ಇಂಥದೊಂದು ಕ್ರಮ ದೇಶದ ಆರ್ಥಿಕ ನರನಾಡಿಗಳ ಮೇಲೆ ಎಂಥ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಇವರು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದಾರಾ?

ಅಸಂಘಟಿತ ಕ್ಷೇತ್ರ
ಕೃಷಿಯ ನಂತರ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಒದಗಿಸಿರುವ ಕ್ಷೇತ್ರ ಎಂದರೆ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ. ‘ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾದರಿ ಸರ್ವೇ’ (ಎನ್‌ಎಸ್‌ಎಸ್ ೨೦೦೯-೧೦) ಪ್ರಕಾರ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ, ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಸುಮಾರು ೪ ಕೋಟಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ಸಕ್ರಿಯರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇವರ ಪೈಕಿ ಸಣ್ಣ, ಅಸಂಘಟಿತ ಅಥವಾ ಸ್ವಉದ್ಯೋಗಿ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟಗಾರರೇ ಹೆಚ್ಚು. ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಐಸಿಆರ್‌ಐಇಆರ್ ಸಂಸ್ಥೆ ನಡೆಸಿದ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಪ್ರಕಾರ ಭಾರತದ ಅಸಂಘಟಿತ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರ ವಲಯದ ಒಟ್ಟು ವಾರ್ಷಿಕ ವ್ಯವಹಾರ ೨೦೦೬-೦೭ರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ರೂ.೨ ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಂಥ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟ ಮಳಿಗೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು ೧.೩ ಕೋಟಿ ಹಾಗೂ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅಂಗಡಿಯ ಸರಾಸರಿ ವಾರ್ಷಿಕ ವ್ಯವಹಾರ ರೂ.೧೫ ಲಕ್ಷ.

ಈಗ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದರಿಂದ, ಇವರೆಲ್ಲರ ಬದುಕು ಮೂರಾಬಟ್ಟೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಸರಬರಾಜು ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟ ಜಾಲ ಏರುಪೇರಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಹಕನೇ ರಾಜನಾಗಿರೋದ್ರಿಂದ, ಆತನ ಮೇಲೆ ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿಗಳು, ಚಿಲ್ಲರೆ ಅಂಗಡಿಗಳ ಗತಿ ಏನು? ಸರ್ಕಾರದ ಅನುಮತಿಯಿಂದಾಗಿ ವಾಲ್‌ಮಾರ್ಟ್, ಕ್ಯಾರೆಫೋರ್, ಮೆಟ್ರೊ, ಟೆಸ್ಕೋದಂಥ ಕಂಪನಿಗಳು ಬಲುಬೇಗ ತಮ್ಮ ಮಾರಾಟ ಜಾಲವನ್ನು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಹರಡುತ್ತವೆ. ಸರ್ಕಾರದ ವಾದದ ಪ್ರಕಾರ, ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಬಂಡವಾಳ ಹೂಡಿಕೆಯಿಂದ ೩ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ೧ ಕೋಟಿ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಪೈಕಿ ೪೦ ಲಕ್ಷ ನೇರ ಉದ್ಯೋಗಗಳಾದರೆ, ಉಳಿದವು ಓಡಾಟ, ಸಾಗಾಣಿಕೆ ಮುಂತಾದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವಂಥವು.

ಆದರೆ, ಈ ಲೆಕ್ಕವೇ ತಪ್ಪಾಗಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ೪೦ ಲಕ್ಷ ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿಸಬೇಕಾದರೆ ವಾಲ್‌ಮಾರ್ಟ್ ಕಂಪನಿಯೊಂದೇ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೧೮,೬೦೦ ಸೂಪರ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನು ಇತರೆ ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಗಳು ೩೪,೧೮೦ ಸೂಪರ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೆಲ್ಲ ಆದೀತೆ?

ಏಕೆಂದರೆ, ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಾಲ್‌ಮಾರ್ಟ್ ಸೂಪರ್ ಮಾರ್ಕೆಟ್‌ನ ಸರಾಸರಿ ವಿಸ್ತಾರ ೧,೦೮,೦೦೦ ಚದರ ಅಡಿ. ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು ೨೨೫. ಜಗತ್ತಿನ ೨೮ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿನ ಅದರ ೯೮೦೦ ಮಳಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ಸುಮಾರು ೨೧ ಲಕ್ಷ. ಒಂದು ವಾಲ್‌ಮಾರ್ಟ್ ಸೂಪರ್ ಮಾರ್ಕೇಟ್ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಬಂದರೆ, ಅದು ಸುಮಾರು ೧೩೦೦ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಚಿಲ್ಲರೆ ಅಂಗಡಿಗಳನ್ನು ಗುಡಿಸಿ ಹಾಕುತ್ತದೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಸುಮಾರು ೩೯೦೦ ಮಂದಿ ನಿರುದ್ಯೋಗಿಗಳಾಗುತ್ತಾರೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಆ ಮಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವ ಉದ್ಯೋಗದ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚೆಂದರೆ ೨೧೪ರಿಂದ ೨೨೫ ಮಾತ್ರ. 

ಸರ್ಕಾರದ ಇನ್ನೊಂದು ವಾದವೆಂದರೆ, ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಬರುವುದರಿಂದ ಅವು ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತವೆ. ಆಹಾರೋತ್ಪನ್ನ ಹಾಳಾಗುವುದನ್ನು ತಡೆಯಲು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಶೈತ್ಯ ಸಂಗ್ರಹಗಾರ ಘಟಕಗಳನ್ನು ತೆರೆಯುತ್ತವೆ. ಆದರೆ, ಈ ವಾದ ನಂಬುವುದು ಕಷ್ಟ. ಏಕೆಂದರೆ, ಈಗಾಗಲೇ ಚಿಲ್ಲರೆ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ರಿಲಯನ್ಸ್‌ನಂತಹ ದೇಶಿಯ ದೊಡ್ಡ ಕಂಪನಿಗಳು ಮಾರಾಟದ ಮಳಿಗೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ ಲಾಭ ಗಳಿಸುತ್ತಿವೆಯೇ ಹೊರತು ಶೀತಲಘಟಕಗಳಂಥ ಮೂಲ ಸೌಲಭ್ಯ ಕಲ್ಪಿಸಿಲ್ಲ. ಹೀಗಿರುವಾಗ, ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳು ಇಂಥ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಮುಂದಾಗುತ್ತವಾ?
ವಿದೇಶಿ ಕಂಪನಿಗಳ ಪ್ರವೇಶದಿಂದ ನಮಗೆ ಚಾಕರಿ ಕೆಲಸಗಳು, ಅಂದರೆ ಕಸ ಗುಡಿಸುವ, ಮೂಟೆ ಹೊರುವ, ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವಂತಹ ಕೆಲಸಗಳು ಸಿಗಬಹುದೇ ಹೊರತು ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲ. ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯೂ ಕಡಿಮೆ. 

ಸರ್ಕಾರದ ಹತ್ತಿರ ಇನ್ನೂ ಒಂದು ವಾದವಿದೆ. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ, ೧೦ ಲಕ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಇರುವ ದೇಶದ ೫೩ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಮಳಿಗೆ ತೆರೆಯಲು ಮಾತ್ರ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಕಂಪನಿಯೂ ಮೊದಲು ಬರುವುದು ಇಂಥದೇ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ. ಕ್ರಮೇಣ ಮಳಿಗೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ನಗರಗಳಲ್ಲೂ ವಿದೇಶಿ ಮಳಿಗೆಗಳು ತಲೆ ಎತ್ತುತ್ತವೆ. ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟ ಕೂಡ ಬಹುರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕಂಪನಿಗಳ ಪಾಲಾಗಿ ೪ ಕೋಟಿಗೂ ಅಧಿಕ ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟಗಾರರು ಪರ್ಯಾಯ ಉದ್ಯೋಗ ಹುಡುಕಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.
ಅವರಿಗೆ ಯಾವ ಉದ್ಯೋಗ ಸಿಕ್ಕೀತು? ಆ ಭರವಸೆ ಎಲ್ಲಿದೆ?

-ಶ್ರೀದೇವಿ ಕಳಸದ

Thursday, September 20, 2012

ಚಾಲೂ ಆತ ನೋಡ್ರಿ ಓಟ

ಲಗೂ ಲಗೂ ಓದಿ ಮುಂದ ಬರಬೇಕಾ ಮತ್ತ? ಊರಿಂದ ಬಂದ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ, ದೊಡ್ಡವ್ವ, ಅಜ್ಜಿಗೆಲ್ಲಾ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿದಾಗೊಮ್ಮೆ ಹಿಂಗಂತ ಆಶೀರ್ವಾದ ಮಾಡಾವ್ರು. ಏನ್‌ ಹಂಗಂದ್ರ? ಅಂತ ಈಗೀಗ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಭಾಳ ಕಾಡ್ಲಿಕ್ಕೆ ಶುರು ಆತು; ಜಾಡುಜಾಡಿಗೂ ಜಾತಿ ಯಾವುದು ಅಂತ ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚೂ ಜನ ಇಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚೇನೋ. ಹೊಂಟ್ರ ಎಡಾನೋ ಬಲಾನೋ ಅಂತ ಸಂದಿಸಂದ್ಯಾಗಿಂದ ಬಗ್ಗಿ ನೋಡೂ ಜನಗೋಳೂ ಇಲ್ಲೇ ಜಾಸ್ತಿ ಏನೋ. ಕಾಸೋದು, ಕುಟ್ಟೋದು, ತಗ್ಗಿಸೋದು ಬಗ್ಗಿಸೋದು, ತುಳಿಯೋದು, ಹಿಚಕೋದು ನಮ್ಮ ಊರಿನ ಕಂಬಾರಸಾಲೆ, ಪತ್ತಾರಸಾಲೆ, ಕುಂಬಾರಸಾಲೆಗೇ ಮುಗೀತಿನ್ನು ಅನ್ಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಆದ್ರ ಅದರಪ್ಪನಂಥ ಮಶೀನುಗೋಳ ನಡಕ್ಕ ಬದಕಬೇಕು ಅನ್ನೋದು ಗೊತ್ತಾಗಾಕ ಭರ್ತಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷ ಬೇಕಾತು. ಅಂತೂ ಆತು ಬೆಂಗಳೂರಿಗೆ ಬಂದು ಹತ್ತು ವರ್ಷ. ಈಗಲೂ ಗೊತ್ತಾಗಲಿಲ್ಲ ಮುಂದ ಬರೂದು ಅಂದ್ರ ಏನು ಅಂತ. ಮತ್ತದರ ಉಸಾಬರಿನೂ ಯಾವಾಗ್ಲೂ ಬೇಕಾಗಲಿಲ್ಲ, ಈಗೂ ಬ್ಯಾಡ. ಆದ್ರ ಬ್ಯಾಗಡಿ ಮನಸ್‌ಗೋಳ ಜತೀಗೆ ಕಾಲ ಹಾಕೋದಂದ್ರ ಹೊಟ್ಯಾಗ ದೊಂಬರಾಟ. ಇದು ಯಾವತ್ತೂ ನಿಲ್ಲೂದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗೂದಿಲ್ಲ. ನಿರೀಕ್ಷೆನೂ ಮಾಡಬಾರದು ಅಲ್ಲ?  
ಒಟ್ಟಿನ್ಯಾಗ ಪ್ರತೀ ಹೆಜ್ಜೆ ಇಟ್ಟಾಗ್ಲೂ ಎಳತ ಮಾತ್ರ ಹಿಂದನ ಹೊಂಟ್ತು. ನಂಗೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಹೆಜ್ಜಿ ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿಗೆ ಹೊಕ್ಕಾವೋ. ನೋಡೂಣು. ಇದು ಮೊದಲನೇ ಭಾಗ....

---------------------------------------------------------------


ದೊಡ್ಡವಾಡದಾಗ ಇದ್ದಾಗ ವಾರಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಯೇಶಮ್ಮ (ಯಶೋಧಾ) ಬಾಳೆಹಣ್ಣಿನ ಬುಟ್ಟಿ ಹೊತ್ತು ಬರಾಕಿ. ಅರವತ್ತು ದಾಟಿದ್ರೂ ಅದ್ಹೆಂಗ ಹದಿನೈದಿಪ್ಪತ್ತು ಡಝನ್‌ ಬಾಳೆಹಣ್ಣಿನ ಬುಟ್ಟಿ ತಲೀಮ್ಯಾಲ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್‌ ಮಾಡ್ತಿದ್ಲೋ ಏನೋ. ಒಂದು ವಾರ ಅಕಿ ಬರ್‍ಲಿಲ್ಲ ಅಂದ್ರ ಅಕೀಗೆ ಅರಾಮಿಲ್ಲ ಅನ್ಕೊಬೇಕು. ಹಿಂಗ ಒಂದ್ಸಲಿ ಎರಡು ವಾರ ಆದ್ರೂ ಅಕಿ ಬರಲಿಲ್ಲ. ತಂಗಿ, ಯೇಶಮ್ಮ ಯಾಕೋ ಬರಲಿಲ್ಲ ಬಹಳ ಅರಾಮಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ ನೋಡ್ಕೊಂಡ್ಬಾ ಅಂತ ಅವ್ವ ಬಾಜೂ ಮನೀ ಹುಡುಗೀನ್ನ ಜತಿ ಮಾಡಿ ಕಳಿಸೂದ ತಡಾ.. ಓಟಾನ. ಪ್ಯಾಟಿ, ದರೂಡಿ, ಕುದುರಿ ಅವ್ರ ಮನೀ ಮುಂದ ಹಾಯ್ಕೋಂಡು, ಯಮೋಜಿಯವ್ರ ಓಣಿ ದಾಟ್ಕೊಂಡು, ಯೇಶಮ್ಮನ ಮನಿ ಎಲ್ರಿ? ಅಂತ ಅವ್ರಿವ್ರಿಗೆ ಕೇಳ್ಕೊಂಡು ಹೋಗೋ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮಬ್ಬುಗತ್ತಲು. 

ಒಂದೇ ರೂಮು. ಒಂದಿಷ್ಟು ಬಾಳೆಹಣ್ಣಿನ ಖಾಲಿ ಬುಟ್ಟಿಗಳು, ಸಿಂಬಿ ಸಲುವಾಗಿ ಸುತ್ತಿಟ್ಟಿದ್ದ ಮೂರು ಹರಕು ಬ್ಲೌಸ್‌ಗಳು. ಗಳದ ಮೇಲೆ ಎರಡೇ ಸೀರೆ. ಕಟರಾಗಿದ್ದ ಒಂದೆರಡು ಬೋಗುಣಿಗಳು. ಅವಕ್ಕೊಂದಿಷ್ಟು ಇರುವೆ ಸಾಲು. ಬಾಗಿಲಲ್ಲಿ ಮಲಗಿದ ನಾಯಿ. ಕೌದಿಯೊಳಗೆ ಯೇಶಮ್ಮ. ಮಾಡಿನಲ್ಲಿ ಬುಡ್ಡಿ ದೀಪ. ಅವ್ವೀ... ಈ ಸಂದ್ಯಾಗೆಲ್ಲಾ ನೀ ಯಾಕ ಬರಾಕ್‌ ಹೋಗಿದ್ಯಾ ನಮ್ಮವ್ವಾ? ಅಂತ ಗಡಬಡಿಸಿ ಎದ್ದಳು. ಜೋರು ಚಳಿ-ಜ್ವರ ಆಕೀಗೆ. ಕೊಡಬೇಕಂದ್ರ ಒಂದ ಹಣ್ಣೂ ಇಲ್ಲಲ್ಲ ನಮ್ಮವ್ವಾ ನಿನಗ ಅಂದ್ಲು. ಅಕಿ ತ್ರಾಸ, ಮುಜುಗರ ಅಕೀಗೆ. ಆದ್ರ ನಾನು... ಸರಿ ನಾವ್‌ ಬರ್‍ತೀವಿ. ಅವ್ವ ನಿನಗೆ ನೋಡ್ಕಂಬಾ ಅಂದ್ಳು. ಅದಕ್ಕ ಬಂದೆ ಅಷ್ಟ ಅಂತ ಹೇಳಿದವಳೇ... ಬರೋವಾಗ ಗುರ್ತಿಟ್ಟುಕೊಂಡ ಅವರಿವರ ಮನೆಯ ಕಟ್ಟೆ, ಬಾಗಿಲು ಬಣ್ಣಗಳ ಜಾಡು ಹಿಡ್ಕೊಂಡು ನಮ್ಮ ಮನೆ ದಾರಿ ಹಿಡಿದಿದ್ದೆ. ಏಳೆಂಟರ ನನಗ ಆಗ ಹಣ್ಣು ಬೇಕಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರ ಪ್ರತೀ ವಾರ ಡಝನ್‌ ಮೇಲೆ ಎಕ್ಸ್‌ಟ್ರಾ ಎರಡು ಹಣ್ಣುಗಳನ್ನು ನನ್ನ ಕೈಗಿಡೋ ಯೇಶಮ್ಮನ್ನ ಮಿಸ್‌ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದೆ ಅನ್ನೋದಕ್ಕಿಂತ ಅವಳ ಮನಿ, ಓಣಿ ನೋಡಾಕ ಆಸೆ ಪಟ್ಟಿದ್ದೆ. 

***
ವಾಡೇದ ತ್ವಾಟ ನೋಡ್ಕೊಳ್ತಿದ್ದ ಜೈನರಜ್ಜ ಆಗಾಗ ಮಬ್ಬಾಗೂ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮನೆಗೆ ಬಂದು ಧೋತರದೊಳಗಿನ ಹದಿನೈದಿಪ್ಪ ಚಿಕ್ಕೂಹಣ್ಣನ್ನ ಸುರಿದು ಹೋಗಾಂವಾ. ಹಂಗ ಬಂದಾವಾ ಕಪ್‌ ಚಾ ಮಾಡೂತನಕ ನಿಲ್ಲತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೊತ್ತಾತ್ರಿ ಯವ್ವಾ.... ಅನ್ನಾಂವಾ. ಬಾಯಿ ಕೆಂಪಿಗೆ ಅಂದ್ರ ಎಲ್ಯಾಡಕೀಗೆ ಅಂತ ಬರೀ ಎರಡ ಎರಡು ರೂಪಾಯಿ ಇಸ್ಕೊಂಡು ಹೋಗಾಂವಾ. ಅದಕ್ಕಿಂತ ಜಾಸ್ತಿ ರೊಕ್ಕ ಅವ ಕೇಳ್ತಾನ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅವ್ವ ಹಣ್ಣು ನೋಡ್ಕೊಂಡು ತಾನ ಹೆಚ್ಚೂ ಕಮ್ಮಿ ರೊಕ್ಕಾ ಕೊಡಾಕಿ. ತಲಬಿನ ಚೀಲಕ್ಕ ರೊಕ್ಕ ಸಿಕ್ಕ ಕೂಡ್ಲೇ ಅಜ್ಜನ ತುಟಿ ಥೇಟ್‌ ಲಿಪ್‌ಗ್ಲಾಸ್‌ ಹಚ್ಚಿದಂಗ ಕಾಣ್ಸೂವು. ಅವ ವಾಡೇದಿಂದ ಕದ್ದು ತರ್‍ತಿದ್ನೋ, ಕೇಳಿ ತರ್‍ತಿದ್ನೋ, ನಮಗಷ್ಟ... ಕೊಡ್ತಿದ್ನೋ ಏನೊಂದೂ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ್ಲಆದ್ರ ಅವ ಧೋತರದೊಳಗ ಕಟ್ಕೊಂಡು ತಂದು ನೆಲಕ್ಕ ಸುರೀತಿದ್ದ ದೃಶ್ಯ ಮಾತ್ರ ಭಾಳ ಖುಷಿ ಕೊಡ್ತಿತ್ತು. ಉಳ್ಯಾಡೋ ಚಿಕ್ಕೂಕಾಯಿ ಹಿಡ್ಕೊಂಡು ಮತ್ತ ಬುಟ್ಟಿಗೆ ಹಾಕೂದ್ರಾಗ ಎಂಥಾ ಮಜಾ.

ದೊಡ್ಡಬಾವಿ ದಾಟಿಕೊಂಡು ವಾಡೇದ ಬಾಜೂ ಹೋದ್ರ ಅಲ್ಲೇ ಸಂದ್ಯಾಗ ಈ ಜೈನರಜ್ಜನ ಮನಿ ಇತ್ತು. ಆ ದಾರೀಯೊಳಗ ಓಡ್ಯಾಡಾಕ ಭಾಳ ಖುಷಿ. ಆ ದಾರಿ ನಮ್ಮ ಮನೀ ಮುಂದಿನ ರಸ್ತೆ, ಸಾಲಿ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತ ಊರಾಗಿನ ಮಣ್ಣಿನ ರಸ್ತಾದಂಗ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಸುಗಲ್ಲಿನ ಹಾದಿ ಅದಾಗಿತ್ತು. ಮಂದಿ ಕಡಿಂದ ತುಳಿಸ್ಕೊಂಡ ತುಳಿಸ್ಕೊಂಡ ಅವು ಸಪಾಟ ಆಗಿದ್ವು. ಚೌಕ ಚೌಕ ಕಲ್ಲಿನ ಗೆರೆ ತುಳೀಲಾರ‍್ದ ಕಲ್ಲಿನ ನಟ್ಟನಡೂಕ ಜಿಕ್ಕೋತ ಹೋಗಾಕ ಭಾರೀ ಮಜಾ ಬರ್‍ತಿತ್ತು. ಅಂದಂಗ ಈ ಜೈನರಜ್ಜನ ಮನಿ ಬಾಜೂನ ಫಕೀರಮ್ಮನ ಮನಿ. 

ಆಗಾಗ ಫಕೀರಮ್ಮನ ಮನೀಗೆ ಹೋಗ್ತಿದ್ದೆ. ಅಕಿ ಹೆಂಗ ಪರಿಚಯ ಆಗಿದ್ಲು ಅಂದ್ರ ಅಕಿಗಿದ್ದ ಒಬ್ಬಾಒಬ್ಬ ಮೊಮ್ಮಗ ಸೋಮಣ್ಣನಿಗೆ ಅಪ್ಪಾಜಿ ಮೇಷ್ಟ್ರು. ಅದ್ಯಾಕೋ ಏನೋ ಅವನ ಅವ್ವ ತವರು ಮನಿ ಸೇರ್‍ಕೊಂಡಿದ್ಲು. ಅಪ್ಪ ಕಾಳಜಿ ತಗೋತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಿಂಗಾಗಿ ಫಕೀರಮ್ಮ ಆಗಾಗ ನಮ್ಮನೀಗೆ ಬಂದು ಸರ್‌... ನೀವರಿ ಇವನಿಗೆ. ಯವ್ವಾ ನೀನವಾ ಇವನಿಗೆ. ಉಡ್ಯಾಗ ಹಾಕೇನಿ ಅಂತ ಹೇಳ್ತಿದ್ಲು. ಸೋಮಣ್ಣ ಅವ್ವನಿಗೆ ವೈನಿ ವೈನಿ ಅನ್ಕೋತ ಸಂಜೆ ಹೊತ್ತು ಶಾಲೆ ಮುಗಿಸಿ ನಮ್ಮನೀಗೆ ಬರೋವ್ನು ನಮಗೂ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡ್ಸೋವ್ನು. ತಾನೂ ಮಾಡೋವ್ನು. ಅವ್ವನಿಗೂ ಸಹಾಯ ಮಾಡೋವ್ನು. ಒಟ್ಟಿಗೆ ಊಟ ಮಾಡ್ತಿದ್ವಿ. 
ಆಗಾಗ ಫಕೀರಮ್ಮನೂ ಮೊಮ್ಮಗನ ಜೋಡಿ ನಮ್ಮನೀಗೆ ಬರಾಕಿ. ಜ್ವರ ಬಂದ್ರ ಅಕಿ ಮನೀ ಹಂತ್ಯೇಕ ಇದ್ದ ಸರಕಾರಿ ದವಾಖಾನಿ, ಮತ್ತ ಇಡೀ ಊರಿಗೆ ಒಬ್ಬ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್‌ (ಕಾಂಪೌಂಡರ್‌)))) ಶಾಂತಪ್ಪ ನೆನಪಾಗ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದನ್ನೆಲ್ಲಾ ದಾಟಕೋಂಡ ಸುಸ್ತ್‌ ಮಾಡ್ಕೋಂಡು ನಮ್ಮನೀಗೇ ಬರಾಕಿ. ಅವ್ವ ಆಕೆಗೆ ಕ್ರೋಸಿನ್‌ ಕೊಡ್ತಿದ್ಲು. 

ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ  ಬಾಯಿ ಕೆಟ್ಟೇತ್ಯಾ ತಂಗಿ ಅಂತ ಅವ್ವನ ಸಾಲಿ ಬಿಡೂ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಹಗರ್‍ಕ ನಡ್ಕೊಂಡು ನಮ್ಮನೀಗೆ ಬರ್‍ತಿದ್ಲು. ಸುಮ್ನ ಕೂಡೂದು ಬಿಟ್ಟು ಕೂತಲ್ಲೇ ಪಲ್ಯಾ ಸೋಸೂದು, ಶೇಂಗಾ ಒಡೆಯೋದು ಹಿಂಗೆಲ್ಲಾ ಮಾಡ್ಕೋತ ಕೂಡಾಕಿ. ಬಾಜೂಕ ಹೋಗಿ ಅಕಿ ಕೈ ಮುಟ್ಟಿದ್ರ ಬಿಸಿ ಚಮಚೆ ಮುಟ್ಟಿದಂಗ ಆಗೂದು. ನೀ ಸ್ವಲ್ಪ ಮಲ್ಕೋ ಅರಾಮಿಲ್ಲಂತ... ಹಿಂಗ್ಯಾಕ ಕೆಲಸ ಮಾಡ್ತೀ? ಅಂತ ಅವ್ವ ಮತ್ತು ನಾನು ಅಕಿಗೆ ಹೇಳಿದ್ರೂ ಕೇಳತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅಂದಂಗ ಅಕಿ ನಮ್ಮನೀಗೆ ಬರೋದಕ್ಕಿಂತ ನಾ ಅಕಿ ಮನೀಗೆ ಹೋಗೋದ್ರಾಗ ಏನ್‌ ಖುಷಿ ಇತ್ತು!

ಮೂರಂಕಣದ ಮಣ್ಣಿನ ಮನಿ ಆಕೇದು. ನೀಟಾಗಿ ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಸಾರಿಸಿದ್ದು. ಸ್ವಚ್ಛಾನುಸ್ವಚ್ಛ. ಮಣ್ಣಿನ ಒಲೆ. ಮಣ್ಣಿನ ನಾಲ್ಕು ಗಡಿಗೆ-ಪಾತ್ರೆ. ತೆಂಗಿನ ಚಿಪ್ಪಿನಲ್ಲಿ ಹರಳುಪ್ಪು, ಪುಟ್ಟ ಗಾಜಿನ ಬಾಟಲಿಯಲ್ಲಿ ತಳಮುಟ್ಟಿದ ಗಾಣದೆಣ್ಣೆ. ಅಡುಗೆ ಮನೆಗೆ ಅಂಟಿದ ಹಿತ್ತಲು. ಆ ಹಿತ್ತಲಿನಲ್ಲಿ ಒಂದೆರಡು ಮೆಣಸಿನಕಾಯಿ, ಈರುಳ್ಳಿ, ಬದನೆ, ಟೊಮ್ಯಾಟೋ ಗಿಡ. ಫಕೀರಮ್ಮನ ಹಿತ್ತಲಿನ ಜಾಗದ ತುದಿಗೆ ಬಂದು ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿದರೆ ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತು ಅಡಿ ಆಳ. 

ಇದೂ ನಿಮ್ಮದೇನಾ ಫಕೀರಮ್ಮಾ? ಅಂತ ಹುಣಸೆ ಗಿಡದ ನೆತ್ತಿಚಿಗುರು ಹಿಡಯೋದಕ್ಕ ಜಿಗೀತಿದ್ದೆ. ಬಿದ್ದೀಯಾ ಅವ್ವೀ ಅನ್ನೂದಕ್ಕೂ ನಾ ಇಲ್ಲ ಇದು ನಿಮ್ಮದ ಅಂತ ನಾ ಮತ್ತ ಮತ್ತ ಜಿಗ್ಯೂದಕ್ಕೂ ಸರೀ ಹೋಗೂದು. ನಮ್ಮವ್ವಾ ಅದು ವಾಡೇದವ್ವಾ. ನಮ್ಮದೆಂಗ ಆದೀತು? ಅನ್ನಾಕಿ. ಇಲ್ಲ ಈ ಗಿಡ, ಈ ಹೊಲಾ ಎಲ್ಲಾನೂ ನಿಂದ. ನಾ ನಾಗರಪಾನಿ (ಎಳೆ ಹುಣಸೆ ಕಾಯಿ) ಕಿತ್ಕೋತೇನಿ ಅಂತ ಸುಳ್ಳು ಹೇಳ್ತೀ. ನಾಗರಪಂಚಮಿಯೊಳಗ ನಾಗರಪಾನಿ ತಿಂದ್ರ ತದ್ದು ಆಗ್ತಾವ ಅಂತ ಹಿಂಗ ಸುಳ್ಳ ಹೇಳ್ತೀ? ಅಂತ ಮತ್ತ ಮತ್ತ ನಾಗರಪಾನಿ ಮತ್ತ ಎಳೆ ಚಿಗುರು ಕಿತ್ಕೊಳ್ಳೋದಕ್ಕ ಜಿಗೀತಿದ್ದೆ. ಬ್ಯಾಡಬೇ ಯವ್ವಾ... ಜೋಲಿ ಹೋತಂದ್ರ ಘಾತ ಆಕ್ಕೇತಾ ನಮ್ಮವ್ವಾ. ನಿಮ್ಮಪ್ಪ ಅವ್ವ ನನ್ನ ಬೈಯ್ತಾರ ಅಂತ ಅಂದಾಗೆಲ್ಲಾ... ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆದರಿಕಿ ಬರ್‍ತಿತ್ತು. ಆದರೂ ಅಷ್ಟರಾಗ ದಣಿವಾರಿಸ್ಕೊಂಡ ಮತ್ತ ಗಂಟು ಬೀಳ್ತಿದ್ದೆ. ಇದು ವಾಡೇದಾವ್ರ ತ್ವಾಟ ಅಂತ ಹೆಂಗ್‌ ಹೇಳ್ತೀ? ಹೇಳೀಗ. ಹೋಗ್ಲಿ ಚಿಕ್ಕೂಹಣ್ಣಿಂದೂ ಅವರದ. ಹುಣಸೀ ಹಣ್ಣಿಂದೂ ಅವರದ. ಎಲ್ಲಾ ಅವರದ ಅಂತೀಯಲ್ಲಾ? ನಿಂದಿಲ್ಲಾ? ಒಟ್ಟ ಎಲ್ಲೀ ತನಕ ಅವರ ತ್ವಾಟ ಇರೂದು? ಅಂತ ಹೇಳ ಹಂಗಾದ್ರ ಅಂತಿದ್ದೆ. ಅಕಿ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ಕೈ ತೋರಿಸಿ, ಆ ದಿಬ್ಬ ಕಂಡಿತಾ? ಆ ಬಾಳಿಗಿಡಾ ಕಂಡೂನಾ? ಅಂತ ಕೇಳಿ, ಹೂಂ ಅನ್ನಿಸೇ ಅನ್ಸಾಕಿ. 

ಅಷ್ಟೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಗೊಂಯ್‌ ಅಂತ ಗುಂಗಾಡಿನ ಚಕ್ರ ತಲಿಮ್ಯಾಲ ತಿರಗಲಿಕ್ಕೆ ಶುರು. ಯವ್ವಾ ನಡೀ ಇನ್ನ ಕತ್ಲಾತು ದೋಮಿ ಕಡೀತಾವು ಅನ್ನಾಕಿ. ಇಲ್ಲ ನಂಗ ನಾಗರಪಾನಿ ಬೇಕೀಗ ಅಂತ ಅಕಿ ಕೈ ಜಗ್ತಿದ್ದೆ. ಕೊನೀಗೆ ಅಕಿ ಮೂಲ್ಯಾಗಿನ ಕೋಲು ತಂದು ಟೊಂಗಿ ಬಗ್ಗಿಸಾಕಿ. ಅಂತೂ ಆ ನಾಗರಪಾನಿಯನ್ನ ಕೈಯ್ಯಾರೆ ಕೀಳೋ ಖುಷಿ ಇತ್ತಲ್ಲಾ... ಆಹ್‌. ಆಮೇಲೆ ಒಳಗ ಬಂದು ಉಪ್ಪು ಹಚ್ಕೊಂಡು ಬಾಯಿಚಪ್ಪರಿಸ್ಕೋತ ಕೂತಬಿಡ್ತಿದ್ದೆ. ಚಿಲ್ ಅಂತ ನಾಲಿಗಿಂದ ನೀರು ಚಿಮ್ಮೋದು ಆ ಹುಳೀಗೆ. ಇಷ್ಟ ಲಗೂ ಬ್ಯಾಡಮ್ಮಾ ನಾಳೆ ಹೋಗ್ತೀನಿ ಅಂತ ಅಕಿ ಮೆತ್ತಗಿನ ಸೆರಗ ಹಿಡ್ಕೋಂಡ ಹೇಳ್ತಿದ್ದೆ. ಎರಡು ರೂಲಿನ ನೋಟಬುಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಶುದ್ಧಬರಹ ಬರೆಯೋದು, ಸ್ಪೆಲ್ಲಿಂಗ್ಸ್‌ ಬಾಯ್ಪಾಟ್‌ ಮಾಡೋದು, ಮಲಗೋವಾಗ ಹಾಲು ಕುಡಿಯೋದು, ಹಾಸಿಗೆಗೆ ಹೋಗೋ ಮದ್ಲ ಕಣ್ಣು ಮುಚ್ಚಿ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡೋದು ಒಂದಾ ಎರಡ.... ಆ ಪಾಠ ಗೂಟಾ ಒಯ್ದೊಂದ್‌...  ಅವನ್ನೆಲ್ಲಾ ತಪ್ಪಿಸ್ಕೊಳ್ಳೋದಕ್ಕೆ ಈ ಆಟ.

ತಂಗಿ ಹಟ ಮಾಡಬ್ಯಾಡ ಅಪ್ಪಾ-ಅವ್ವಾ ನನ್ನ ಬೈಯ್ತಾರು ಹೋಗು ಅಂತ ಹೇಳ್ಕೋತ ಒಲಿ ಹೂಡ್ತಿದ್ಲು ಫಕೀರಮ್ಮ.. ಊಂಹೂ ನಾ ಹೋಗೂದಿಲ್ಲ ಅನ್ಕೋತ ಮಣಕಾಲ ಏರಿದ ಅಂಗೀನ್ನಾ ಸರೀ ಮಾಡ್ಕೊತ ಕುಕ್ಕರಗಾಲಿನಲ್ಲಿ ಒಲೆ ಮುಂದೆ ಕೂತುಬಿಡ್ತಿದ್ದೆ. ಹಂಗ ಮಾತಾಡ್ಕೋತ ಎಸರಿಗೆ ತೊಳದ ಅಕ್ಕಿ ಸುರೀತಿದ್ಲು. ಸ್ವಲ್ಪ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಅದು ಬುರುಗುಬುರುಗಾಗಿ ಒಲೆಯೊಳಗೆ ಸೋರೋದಕ್ಕೆ ನೋಡ್ತಿತ್ತು. ನಾ ಸಣ್ಣ ಕಡ್ಡಿಯಿಂದ ಆ ಬಿಸಿಬಿಸಿ ಬುರುಗಿನ ಗುಳ್ಳೆಗಳೊಳಗೆಲ್ಲ ಕೈಯ್ಯಾಡಿಸುತ್ತ ಕೂತುಬಿಡ್ತಿದ್ದೆ. ಬಿಡವ್ವೀ ಹಂಗೆಲ್ಲಾ ಮಾಡಬಾರದು ಅಂತ ಫಕೀರಮ್ಮ ಕೈ ಜಗ್ಗತಿದ್ಲು. ಅಕಿ ಹೇಳಿದ ಕೂಡ್ಲೇ ಬಿಡ್ತಿದ್ದೆ. ಆದ್ರ ಮತ್ತದ ಕಡ್ಡಿಯಿಂದ ಕೆಂಡ ಸರಿಸ್ಕೋತ ಆಟ ಆಡ್ತಿದ್ದೆ. ಅನ್ನ ಆತು. ಉಣ್ತೀಯೇನ ತಂಗಿ ಅನ್ನಾಕಿ ಫಕೀರಮ್ಮ. ಬಹಳ ಆಸೆ ಆಗೋದು. ಬ್ಯಾಡ ನಡೀವಾ ನಿಮ್ಮನ್ಯಾಗಿನಂಗ ನಮ್ಮನ್ಯಾಗ ಹಾಲು, ತುಪ್ಪ, ಸಾರು, ಪಲ್ಯಾ ಏನೂ ಇಲ್ಲ ನಮ್ಮನ್ಯಾಗ. ನೀ ಮನೀಗೆ ಹೋಗಿ ಉಣ್ಣು ಅನ್ನಾಕಿ. ಮತ್ತೆ ನೀವೇನು ಉಣ್ತೀರಿ ಅಮ್ಮಾ? ಅಂತಿದ್ದೆ. ನೀ ನಡೀ ತಂಗಿ ಮನೀಗೆ. ನಾವೇನರ ಉಣ್ತೇವಂತ ಅನ್ನಾಕಿ. ಇಲ್ಲ ನಾ ಊಟ ಮಾಡ್ತೇನಿ ಅನ್ನಾಕಿ. ನೀವೇನು ಉಣ್ತೀರಿ ನನಗೂ ಅದ ಕೊಡ್ರಿ ಅಂತಿದ್ದೆ. 

ಇಲ್ಲೈತಲ್ಲಾ ಈ ಗಾಣದೆಣ್ಣಿ ಮತ್ತ ಉಪ್ಪಿನ ಹಳಕಾ? ಇದನ್ನ ಹಚ್ಕೊಂಡು ಉಣ್ತೀವಿ. ನಿಂಗಿದೆಲ್ಲಾ ಆಗೂದಿಲ್ಲವಾ ನಡೀ ನೀ ಮನೀಗೆ ಅನ್ನಾಕಿ. ಆಯ್ತು ಹಾಕಿಕೊಡಿ ಅಂತ ಅವರ ಮನಿಯೊಳಗ ಇದ್ದ ಒಂದೇ ಒಂದು ಅಲ್ಯೂಮೀನಿಯಮ್‌ ಪ್ಲೇಟ್‌ ಹಿಡ್ಕೊಂಡು ಚಕ್ಕಳೆ ಮಕ್ಕಳೆ ಹಾಕ್ಕೊಂಡು ಕೂತುಬಿಡ್ತಿದ್ದೆ. ಅಷ್ಟೊರೊಳಗೆ ಸೋಮಣ್ಣ ಬಂದು, ಅವ್ವಿ ಸರ್‌ ಕರ್‍ಯಾತಾರು ಮನೀಗೆ ಬರಬೇಕಂತ ಅಂತ ಹೇಳ್ತಿದ್ದ. ಅಪ್ಪಾಜಿ ಕರೀತಿದಾರೆ ಅಂದ್ರೆ ಒಂದು ಕ್ಷಣವೂ ನಿಲ್ಲೋ ಹಂಗಿಲ್ಲ! ಪ್ಲೇಟ್‌ ಅಲ್ಲೇ ಬಿಟ್ಟು ಅಮ್ಮಾ ನಾ ಬರ್‍ತೀನಿ ಅಂತ ಸೋಮಣ್ಣನ ಕೈ ಹಿಡ್ಕೊಂಡು ಕತ್ತಲೊಳಗ ದುಡುದುಡು ಓಡ್ಕೋಂಡು ಮನೀಗೆ ಒಂದೇ ಉಸುರಿಗೆ ಓಟನ.

ಮನೀ ಕಡೆ ಬರೋ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಸಾಂವಕ್ಕಜ್ಜಿ ಬತ್ತಿ ಮಾಡ್ಕೋತ ಬಾಗಿಲಿನೊಳಗ ಕೂಡಾವ್ರು. ನಂಗೂ ಕೊಡ್ರಿ ಅಜ್ಜಿ ಅಂತ ಗಂಟು ಬೀಳಾಕಿ. ನೀ ಮೊದಲ ಕೈ ತೊಳ್ಕೊಂಭೋಗು ಅನ್ನಾಕಿ. ಆಯ್ತು ಅಂತ ಹಿತ್ತಲಿನೊಳಗ ಕೈ ತೊಳ್ಕೋಂಡು ಅಂಗಿಗೆ ಕೈ ಒರಿಸ್ಕೊಂಡು ಸಣ್ಣ ಹತ್ತಿ ಉಂಡೀನ್ನಾ ಕೈಯೊಳಗ ಓಡಾಡಿಸ್ತಿದ್ದೆ. ನಾಲ್ಕೈದು ಆಗ್ತಿದ್ದಂಗೆನೇ ಅವ್ವ ಬಂದು ಸಾಕು ಬಾ ಇನ್ನ ಅನ್ನಾಕಿ. ನಾ ಮಾಡಿದ್ದಿಷ್ಟು... ನಾ  ತುಗೊಂಡ್‌ ಹೋಗ್ತೀನ್ನೋಡ್ರಿ ಅಜ್ಜಿ... ಅಂತ ಹೊಂಟುನಿಲ್ತಿದ್ದೆ. ಸಾಂವಕ್ಕಜ್ಜಿ ಮಕಾ ನೋಡ್ತಾ.... ಅವ್ವಾ.. ಬಪ್ಪರೆ ಹುಡುಗಿ. ಹತ್ತಿ ನಮ್ಮದು. ಬತ್ತಿ ನಿಮ್ಮದಾ? ಅಂತ ನಗ್ತಿದ್ಲು. ಮತ್ತಷ್ಟು ಹೂ ಬತ್ತಿ, ಎಳಿ ಬತ್ತಿ, ಗೆಜ್ಜೆವಸ್ತ್ರ ಕೊಡತಿದ್ಲು. ನಾ ಅವೆಲ್ಲಾನೂ ಹಗೂರಕ ಬೊಗಸೆಯೊಳಗ ಹಿಡ್ಕೊಂಡ ದೇವರ ಮಾಡಿನೊಳಗ ಇಡೋದಕ್ಕ ಓಟಾ.
-----------

ಮುಂದಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ:
ಶುದ್ಧಬರಹ, ಸ್ಪೆಲ್ಲಿಂಗ್ಸ್‌ ಬಾಯ್ಪಾಟ ಎಲ್ಲಾ ಲಗೂನ ಮುಗ್ಸಿ ಬಿಡ್ತಿದ್ದೆ. ಯಾಕಂದ್ರ ಬಾಜೂ ಮನಿ ಬಳಗಾರ ಈರಮ್ಮ, ಬಸ್ಸಮ್ಮನ ಮನೀಗೆ ಹೋಗೂದು ಭಾಳ ಅರ್ಜಂಟ್‌ ಇರ್‍ತಿತ್ತು... 


-ಶ್ರೀದೇವಿ ಕಳಸದ